- تعداد نمایش : 6
- تعداد دانلود : 7
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2066
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8305
سال : 19
شماره : 8
شماره پی در پی : 126
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 8،
،
شماره پی در پی 126
نشانه شناسی از دیدگاه سوسور، ریفاتر و پِرْس بر اساس رسالۀ قشیریه
صفحه
(75
- 94)
مریم کاظمپور (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله
: اردیبهشت 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: مرداد 1405
چکیده
زمینه و هدف: این مقاله با هدف تحلیل نشانه شناسانه رسالۀ قشیریه از دیدگاه سه نظریه پرداز برجسته نشانه شناسی؛ فردینان سوسور، چارلز پرس و مایکل ریفاتر، تدوین شده است. موضوع پژوهش، بررسی ساختار و کارکرد نشانه ها و نمادهای عرفانی در متن کلاسیک قشیریه است که چگونه در نظام زبان و گفتمان عرفانی معنا تولید می‌کنند. سؤال اصلی پژوهش این است که هر یک از این نظریه های نشانه شناسی چگونه می‌توانند به فهم عمیق‌تر مفاهیم کلیدی عرفانی چون توبه، حزن، خوف، رجا و فقر در رساله قشیریه کمک کنند؟
روش تحقیق: روش پژوهش تطبیقی و تحلیلی است که با تکیه بر متن اصلی و منابع نظری، صورت گرفته است.
یافته های پژوهش: یافته ها نشان می‌دهد که سوسور با تأکید بر دال و مدلول، زبان عرفان را به عنوان نظامی نشانه ای خودبسنده تبیین می‌کند؛ پرس با معرفی سه گانگی شمایل، نمایه و نماد، امکان درک چندلایه گی نشانه ها را فراهم می‌آورد؛ و ریفاتر با تمرکز بر فرایندهای خوانش و رمزگان گفتمانی، به درک پویا و تعاملی معنا در متن عرفانی کمک می‌کند.
نتایج تحقیق: نتیجه گیری اصلی این است که بهره گیری هم‌زمان از این سه نظریه، تحلیل جامع‌تر و چندبعدی‌تری از نشانه های عرفانی ارائه می‌دهد که می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آینده در حوزۀ نشانه شناسی متون عرفانی باشد.
کلمات کلیدی
نشانه شناسی
, سوسور
, پرس
, ریفاتر
, رسالۀ قشیریه.
- احمدی، بابک. 1385. ساختار و تأویل متن. چاپ هشتم. تهران: انتشارات مرکز.
- اسماعیلی، زیبا، 1403. «واکاوی تأثیرپذیری تذکره الاولیا از رسالۀ قشیریه برمبنای نظریۀ ترامتنیت ژنت» دوفصلنامۀ علمی-تخصصی عرفان پژوهی در ادبیات دانشگاه علامه طباطبائی.س: (3) ش: (6) صص: 11-44.
- بارت، رولان. 1393. نشانه شناسی ادبی. ترجمه ناصر فکوهی. تهران: انتشارات فرهنگ جاوید.
- بارت، رولان.1370. عناصر نشانه شناسی، ترجمه مجید محمدی. تهران: انتشارات الهدی.
- پاینده، حسین.1397. نظریه و نقد ادبی، تهران: سمت.
- حق‌شناس، علی محمد. 1370. مقالات ادبی و زبانشناختی. تهران: انتشارات نیلوفر.
- حیاتی،زهرا. 1388 . «بررسی نشانه شناختی عناصر متقابل در تصویرپردازی اشعار مولانا» فصلنامه نقد ادبی . س:(2) ش: (6) صص: 7-24
- سجودی، فرزان. 1393. نشانه شناسی کاربردی. تهران: انتشارات علم.
- سجودی، فرزان،1381. «نشانه و نشانه شناسی-بررسی تطبیقی آرای سوسور،پیرس و اکو»، هنر و معماری زیبا شناخت ش(6) صص: 83-100.
- سوسور، فردینان 1403. دورۀ زبان‌شناسی عمومی ،ترجمه کوروش صفوی. چاپ نهم. تهران: انتشارات هرمس.
- شعیری، حمیدرضا. 1398. نشانه -معناشناسی ادبی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).
- شولس، رابرت. 1373. « نظریه شعری یاکوبسن و لوی استروس در برابر ریفاتر»، ترجمه مراد فرهادپور، ارغنون ش:(4) صص ٣٧-56
- فتوحی رودمعجنی، محمود. 1391 . بلاغت تصویر. تهران: انتشارات سخن.
- قشیری، ابوالقاسم. 1374. ترجمه رسالۀ قشیریه. با تصحیح و استدراکات بدیع الزمان فروزانفر، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
- قشیری، ابوالقاسم. 1388. ترجمه رسالۀ قشیریه. با تصحیح و مقدمه بدیع‌الزمان فروزانفر، چاپ دوم، تهران: انتشارات زوار.
- قشیری، ابوالقاسم. 1391. ترجمه رسالۀ قشیریه ، مقدمه و تصحیح: مهدی محبتی، تهران: انتشارات هرمس.
- محجوب،فرشته. ۱۳۹9. نشانه شناسی تمثیل «طوطی و بازرگان» مثنوی بر پایه نظریه مایکل ریفاتر. پژوهش‌های ادب عرفانی (گوهر گویا)، س:(14) ش: (2)صص 99-۱16.
- محمدی، سارا؛ مشفقی، آرش؛ و داداشی، حسین ۱۴۰۳. «کاربست نظریۀ نشانه شناسی ریفاتر در تحلیل شعر «دلم برای باغچه می‌سوزد» فروغ فرخزاد. بهار ادب، س: (17) ش: (12) صص 296-281.
- مشرف،مریم. 1403. نشانه شناسی تفسیر عرفانی. تهران: انتشارات هرمس.
- میرباقری فرد، علی اصغر. نجفی،زهره 1388. «بررسی الگوی نشانه شناختی پیرس در زبان عرفانی مولانا» شعر پژوهی (بوستان ادب) در دانشگاه شیراز. س: (1) ش:(2) صص 133-156.
- نبی لو، علیرضا. ۱۳۹۰. «کاربرد نظریه نشانه شناسی مایکل ریفاتر در تحلیل شعر ققنوس نیما»، پژوهش‌های زبانشناختی در زبانهای خارجی س: (1) ش: (2) صص ۸۱-۹۳