ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19، شماره 1، فروردین 1405 ، شماره پی در پی 119

نوآوریهای سبکی بدیع الزمان نامه در بازآفرینی از شاهنامۀ فردوسی

صفحه (75 - 91)
آسیه ذبیح‌نیا عمران (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : مهر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : دی 1404

چکیده

هدف: بررسی یک اثر کمتر شناخته شده مانند بدیع الزمان و قمرچهر، به ویژه در ادبیات کلاسیک پارسی، میتواند به احیای این منظومه و معرفی آن به جامعه علمی و ادبی کمک کند؛ همچنین مطالعۀ علمی و دقیق آبشخورهای مشترک یا حداقل مشابه از اهمیت و البته فواید بسیار برخوردار است؛ بدینگونه است که میتوان برخی همانندیهای نگرشی شاعران مختلف و تأثیر آنها بر آثار ادبی را درک، تحلیل و توجیه کرد.

روش: در این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی بحث و بررسی شده است.

یافته ها: منظومۀ غنایی بدیع الزمان نامه(بدیع الزمان و قمرچهر) (1007ق.) از سرایندۀ ناشناخته عهد تیموری و مربوط به قرن نهم و دهم است. اثر مذکور در 3291 بیت و به بحر متقارب سروده شده و به زبان حماسی است. این مثنوی قصۀ شاهزاده ای به نام بدیع‌الزمان است که به جنگ کفار در هند، چین و زنگبار میرود؛ آنان را مسلمان و شیعه میکند و بتخانه هایشان را ویران میسازد و بجای آن مسجد بنا میکند. در چین گرفتار عشق قمرچهر، دختر فغفور چین ‌میشود، دشمن وی را به اسارت میگیرد اما درپایان با سعی وافر دوستانش نجات می یابد و به همراه معشوق به ایران بازمیگردد.

نتیجه گیری: براساس دستاورد تحقیق، بدیع الزمان نامه در ساختار، زبان و وزن نظیره ای برشاهنامه فردوسی است که شاعرآن تحت تأثیر شاهنامه میکوشد تا منظومه ای عاشقانه را به سبک شاهنامه فردوسی بسراید و بازآفرینی کند. بدیع الزمان نامه از نظر مضمون و درونمایه در زمرۀ ادب غنایی است، اما به دلایل: علاقۀ سرایندۀ آن به شاهنامه فردوسی و گزینش بحر متقارب از فردوسی تأثیر گرفته است.

کلمات کلیدی
بدیع الزمان نامه , شاهنامۀ فردوسی , بازآفرینی , تضمین , اقتباس.