ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19، شماره 1، فروردین 1405 ، شماره پی در پی 119

تحلیل ایدئولوژیک لایه آوایی سبک در قصیده های حکیم سنایی

صفحه (135 - 158)
مریم غفرانی ، عباس محمدیان (نویسنده مسئول)، مهیار علوی مقدم ، حسن دلبری
تاریخ دریافت مقاله : آبان 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهمن 1404

چکیده

زمینه و هدف: سبک شناسی لایه ای متون را در پنج لایۀ آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک مورد بررسی قرار میدهد. هدف مقالۀ حاضر آن است که لایۀ آوایی سبک در قصیده های سنایی را از منظر ایدئولوژیک تحلیل نماید. قصیده های سنایی از جهت تاریخ تحوّلات فکری نسبت به دیگر آثارش دارای اهمّیّت بیشتری است و مشتمل بر موضوعات مختلف است.

روش: بنیان اساسی این پژوهش بر پایۀ روش تحلیلی _ توصیفی استوار شده است. روش گردآوری اطلاعات مبتنی بر روش کتابخانه ای، استفاده از منابع نوشتاری و روش تحلیل داده ها از نوع کیفی است.

یافته ها: در این پژوهش، قصیده های سنایی در لایۀ آوایی بررسی میشود و نگارندگان برآنند تا نشان دهند که ایدئولوژی سنایی در قصیده ها با استفاده از چه عناصری نمود مییابد که در نهایت به سبک، افکار، دیدگاه، جهان‌بینی شاعر پی میبریم.

نتیجه گیری: این پژوهش نشان میدهد که حکیم سنایی در لایۀ آوایی شعر خود به تناسب وزن با محتوا، ردیف پردازی، استفاده از انواع صنایع لفظی و قافیه پردازی توجّه ویژه ای نشان داده است و کاربرد اینها صرفاً ناشی از امکانات زبانی نیست، بلکه به انتخاب آگاهانه یا ناخودآگاه وی برمیگردد. سنایی با بهره گیری از آنها، زبان شعر را به ابزاری برای القای ایدئولوژی عرفانی- اخلاقی خود تبدیل کرده است.

کلمات کلیدی
قصیده های حکیم سنایی , سبک شناسی لایه ای , لایۀ آوایی.