ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19، شماره 1، فروردین 1405 ، شماره پی در پی 119

خوانشهای چندگانه آیات و احادیث در نسخه خطی «تذکره النصایح» هشترودی

صفحه (111 - 133)
صونا حاجی محمدی ، آیت شوکتی (نویسنده مسئول)، فرهاد فلاحت‌خواه
تاریخ دریافت مقاله : آبان 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : بهمن 1404

چکیده

زمینه وهدف: آیات و احادیث تذکرۀالنصایح(سده سیزدهم هجری)، مجموعه ای از مواعظ اخلاقی و تعلیمی است که با بهرهگیری از آیات و احادیث نبوی، نظامی از نشانه های زبانی و معنایی را برای هدایت انسان در مسیر بندگی و شناخت حق سامان میدهد. نویسنده در ترکیب نثر مسجّع با مضامین الهی، کوشیده تا پیوند میان زبان فصاحت، اندیشۀ عرفانی و اخلاق عملی را بازنمایی‌کند. ساختار نثر به شیوۀ منشیان از یک سوی، متّکی بر بیان متکلّف و استعاری و از سوی دیگرمتأثّر از زبان قرآن و احادیث و جلوه ای از آموزههای معنوی دربارۀ توحید، توبه، عبادت، محبّت، عدالت و شناخت نفس به دست میدهد.

روش مطالعه: پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای در صدد پاسخ به این سؤال است که آیات و احادیث در ساختار تذکرۀالنصایح چه نقشی دارند؟

یافته ها: یافته هاى پژومش نشان میدهد که هشترودی در تذکره النصایح، با استناد به آیات قران و احادیث نبوى، به مفاهیم عمیق دینى پرداحته است از جمله این مفاهیم، ستایش خداوند و توکل براو، عبرت‌گیرى از طبیعت، اهمیت محبت اهل بیت (ع)، و نقش حیا به عنوان بخشى از ایمان مورد تأکید قرار گرفته است. همچنین؛ نهادینه سازى اصول اخلاق، ضرورت توجه به آخرت دراین تحلیلها مشهود است. این یافته ها نمایانگرعمق تفکردینى و بینشهای تفسیرى در آثار مذهبى است.

نتیجه گیری: از پژوهش حاضر چنین دست داد که تذکرۀ‌النصایح میتوان جلوه ای از تداوم نثر عبادی و عرفانی در سنّت فارسی دانست که محور آن، بازآفرینی پیام وحی در قالب ادبیّات پندآموز و آیینی است.

کلمات کلیدی
نثر , تذکرۀ‌النصایح , عرفان , آ یات و احادیث.