- تعداد نمایش : 74
- تعداد دانلود : 56
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1956
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .18 .8023
سال : 18
شماره : 12
شماره پی در پی : 118
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 12،
،
شماره پی در پی 118
تحلیل عنصر حالت در رمان روزگار سپریشده مردم سالخورده: مطالعه ای در کانونیسازی و فاصله روایی بر اساس نظریه ژرار ژنت
صفحه
(309
- 323)
سجاد اجاقی ، لیلا هاشمیان (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله
: مهر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: دی 1404
چکیده
زمینه و هدف: رمان روزگار سپریشده مردم سالخورده اثر محمود دولتآبادی، یکی از برجسته ترین آثار روایی ادبیات معاصر ایران، با بهره گیری از شگردهای روایی پیچیده، تصویری ژرف از زندگی اجتماعی و نابسامانیهای مردم ایران در سده گذشته ارائه می دهد. این پژوهش با تمرکز بر نظریه روایتشناسی ژرار ژنت، به تحلیل عنصر «حالت» در این رمان میپردازد و چگونگی کاربرد کانونیسازی و فاصله روایی را در ساختار اثر بررسی میکند.
روشها: این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس چارچوب نظری ژنت انجام شده است. با تحلیل متن رمان، کانونیسازی در سطوح مختلف روایت و تغییرات عنصر فاصله در بخشهای گوناگون اثر مورد بررسی قرار گرفته است.
یافته ها: نتایج نشان میدهد که در سطح نخست روایت، کانون روایت بر شخصیت سامون متمرکز است و روایت از منظر دانسته ها و تجربیات او شکل میگیرد. در سطح دوم، روایتهای درونی شخصیتها، که عمدتاً بصورت صحنه پردازی ارائه میشوند، همچنان به سامون بازمیگردند. از منظر فاصله، دخالت محدود راوی دیگرداستانی در سطح نخست، روایت را به سوی محاکات محض سوق داده است، درحالیکه در سطح دوم، ترکیبی از صحنه و تلخیص مشاهده میشود.
نتیجه گیری: تحلیل عنصر حالت در این رمان نشاندهنده تسلط کانونیسازی درونی بر سامون و استفاده هنرمندانه دولتآبادی از محاکات برای خلق روایتی زنده و پویاست. این ویژگیها اثر را به نمونه ای برجسته در ادبیات روایی ایران تبدیل کرده است.
کلمات کلیدی
روایتشناسی
, حالت
, کانونیسازی
, فاصله
, محمود دولتآبادی
, ژرار ژنت.
- باقری، بهادر. وثاقتی، جلال. (1392)، بازآفرینی اسطورۀ سوشیانس در «روزگار سپریشدۀ مردم سالخورده» محمود دولتآبادی، پژوهشهای ادبی، شمارۀ 40. صص 9-38.
- بهارلو، محمد. (1373)، زیباییشناسی زبان در «روزگار سپریشدۀ مردم سالخورده»، تکاپو، دورۀ نو، شمارۀ 8. صص 283-313.
- دولت آبادی، محمود. (1369)، روزگار سپری شدۀ مردم سالخورده، کتاب اول، تهران: نشر چشمه، چاپ اول.
- دولت آبادی، محمود. (1372)، روزگار سپری شدۀ مردم سالخورده، کتاب دوم، تهران: نشر چشمه، چاپ اول.
- دولت آبادی، محمود. (1375)، روزگار سپری شدۀ مردم سالخورده، کتاب اول، تهران: نشر چشمه، چاپ اول.
- رجبی، اکرم. صدرایی، رقیه. فرزاد، عبدالحسین. (1400)، بررسی تطبیقی مولفه های رئالیسم جادویی، رمانهای قلمرو این عالم و قرن روشنفکری کارپانتیه و روزگار سپریشدۀ مردم سالخورده دولتآبادی، نشریۀ پژوهش ادبیات معاصر جهان، دوره 26، شماره 2. صص 856-890.
- زندآور، رضا، صدرایی، رقیه، برزگر، مریک.(1404). تحلیل سبکی رمان ازبه اثر رضا امیرخانی بر اساس نظریه ژرار ژنت. مجله بهار ادب، سال 18، شماره 112، صص 81-100.
- ژنت، ژرار. (1399)، گفتمان روایی، ترجمۀ مریم طیورپرواز، تهران: نشر مهراندیش، چاپ اول.
- سلحشور، مریم. (1395). بررسی ویژگی های سبکی در رمان روزگار سپری شده مردم سالخورده (اثر محمود دولت آبادی). گردهمایی سراسری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران.
- قاسمی، فرزانه، و لولویی، کیوان. (1395). مطالعه تطبیقی ادبیات ایران و فرانسه,از منظر فرهنگ (تحت دو اثر در جست و جوی زمان از دست رفته و روزگار سپری شده مردم سالخورده). همایش بین المللی شرق شناسی، فردوسی و فرهنگ و ادب پارسی.
- میرزابیاتی، مهین. علویمقدم، مهیار. استاجی، ابراهیم. شهپر راد، کتایون. (1398)، تحلیل گفتمان انتقادی مفهوم «قدرت» در دفتر اول رمان روزگار سپریشده مردم سالخورده اقلیم باد بر اساس الگوی گفتمانی نورمن فرکلاف، ادبیات پارسی معاصر، سال نهم، شماره دوم. صص 363-385.
- وثاقتی جلال، محسن. (1398). نقش زبان روایی در رئالیسم جادویی روزگار سپریشده مردم سالخورده. روایتشناسی، 3(5)، 283-313.
- وهابی دریاکناری، رقیه. نیکمنش، مهدی. (1396)، مولفه های روایت در سه شعر بلند «اخوان ثالث» با تأکید بر دیدگاه «ژرار ژنت»، پژوهشنامه ادب غنایی دانشگاه سیستان و بلوچستان، شماره بیست و هشتم.صص 187-207.
- یعقوبی، رؤیا. (1391)، روایتشناسی و تفاوت میان داستان و گفتمان بر اساس نظریات ژرار ژنت، پژوهشنامۀ فرهنگ و ادب، سال 8، شمارۀ 13.