- تعداد نمایش : 10
- تعداد دانلود : 22
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2077
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8355
سال : 19
شماره : 8
شماره پی در پی : 126
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 8،
،
شماره پی در پی 126
تحلیل نحوی وجوه فعل و حصر و قصر داستانهای محمود دولت آبادی در بازه زمانی1400 –1390
صفحه
(305
- 325)
کبری ویسی ، اصغر رضاپوریان (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله
: خرداد 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: شهریور 1405
چکیده
زمینه و هدف : علم معانی یکی از شاخه های علم بلاغت است که به بررسی تناسب ساختار کلام با مقتضای حال و چگونگی انتقال معانی و اغراض ثانوی در بافت سخن میپردازد . نویسنده میتواند با بهره گیری هنرمندانه از شگردهای علم معانی ، نثری روایت محور و اندیشه ورزانه خلق کند و بر لایه های معنایی و عاطفی متن بیفزاید . محمود دولت آبادی از نوبسندگان نسل سوم داستان نویسی ایران است که جایگاه خاصی در ادب فارسی داستان نویسی معاصر دارد و ویژگیهای زبانی و روایی آثار او زمینه مناسبی برای بررسی پیوند میان نحو و معنا فراهم میکند .
روش مطالعه : پژوهش حاضربا هدف بررسی نحوی وجوه فعل و حصر و قصر در آثار داستانی دولت آبادی ، بنیادی و از نظر گردآوری داده ها با روش توصیفی – تحلیلی و رویکرد آماری انجام شده است.
یافته ها : یافته ها نشان میدهد دولت آبادی از علم معانی میان ساختار جمله و معنا ارتباط معنایی ایجاد کرده و همچنین کاربرد علم معانی صرفاً جنبه آرایه ای ندارد بلکه با ساختار روایت ، شخصیت پردازی ، فضاسازی و انتقال دیدگاه نویسنده در ارتباط است . از حذف و ذکر ، کوتاهی و بلندی ساختارها ، پیوند و گسست جمله ها و دیگر ظرفیتهای نحوی برای برجسته سازی معنا و القاءحالات ذهنی و عاطفی شخصیتها استفاده نموده است.
نتیجه گیری : علم معانی در آثار دولت آبادی نه تنها در خدمت بلاغت و زیبایی شناسی متن است ؛ بلکه در لایه های معنایی ، روانی و اجتماعی روایت نیز نقش اساسی ایفا میکند و همین موضوع باعث شده زبان نثر دولت آبادی، زبانی زنده ، مؤثّر ، تأمّل برانگیز و منحصر به فرد باشد.
کلمات کلیدی
علم معانی
, داستان نویسی معاصر
, تحلیل نحوی
- احمدی گیوی ، حسن و انوری ، حسن . (1385) . دستورزبان فارسی 2 ، چاپ بیست و پنجم ، تهران : فاطمی ، ص 76
- جرجانی، عبدالقاهر . ( 1368 ) . دلائل الاعجاز فی القرآن . ترجمه سید محمد رادمنش . مشهد : آستان قدس رضوی ، ص 406
- خیامپور ، عبدالرسول . (1388) . دستورزبان فارسی . چاپ چهاردهم . تهران : ستوده ، ص 79
- رجایی ، محمدخلیل . ( 1372 ) . معالم البلاغه . چاپ سوم . شیراز : دانشگاه شیراز ، صص 123 – 81
- رضانژاد ( نوشین ) ، غلامحسین . ( 1367 ) . اصول علم بلاغت در زبان فارسی . تهران : الزهرا ، صص 277- 268
- دولت آبادی ، محمود . (1399) . اسبها اسبها از کنار یکدیگر : انتشارات چشمه
- ----------------- . (1394) . بنی آدم ، تهران : انتشارات چشمه
- ---------------- . (1397) . بیرون در ، تهران : نشر چشمه
- ---------------- . (1397) . طریق بسمل شدن ، تهران : نشر چشمه
- ذوالفقاری ، داریوش . ( 1395 ) . آشنایی با علم معانی در زبان فارسی . چاپ اول . تهران : پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، ص 107
- سعدی شیرازی ، مصلح بن عبدالله . ( 1387 ) . بوستان سعدی ، تصحیح محمد علی فروغی ، چاپ سوم ، انتشارات فراروی، باب اول در عدل و تدبیر و رای
- سعدی شیرازی ، مصلح بن عبدالله . ( 1380 ) . کلیات سعدی ، تصحیح محمد علی فروغی ، چاپ دوم ، تهران : نامک ، غزل 576
- شمیسا ، سیروس. (1386) . معانی : نشر میترا ، صص 16-22 - 126
- صفا ، ذبیح الله . ( 1364 ) . آیین سخن ( مختصری در معانی و بیان فارسی ) . چاپ سوم : انتشارات ققنوس
- علوی مقدم ، محمد ، اشرف زاده ، رضا . ( 1379) . معانی و بیان . چاپ هشتم : انتشارات سمت
- فاولر ، راجر . (1390) . ادبیات به منزله کلام در زبان شناسی و نقد ادبی . ترجمه حسین پاینده . تهران : نی ، ص 30
- کزازی، جلال الدین . ( 1373 ) . زبان شناسی سخن پارسی . جلد دوم . معانی .چاپ سوم . تهران : مرکز، ص 184
- مغربی، شمس الدین محمد . (1348 ) . دیوان شمس مغربی . چاپ 1 : نشر اسلامیه ، ترجیع بند 1
- ناتل خانلری ، پرویز . (1352) . دستور زبان فارسی ، چاپ دوم ، تهران : بنیاد فرهنگ ایران ، ص 199
- وحیدیان کامیار، تقی و عمرانی ، غلامرضا . (1386) . دستورزبان فارسی ، چاپ دهم . تهران : سمت ، ص 5
- فهرست مقاله ها :
- تقی نژاد ، فاطمه . (1397) . بررسی و نقد دستور نویسان در رابطه با وجه وصفی و فعل وصفی . سال هفتم ، شماره 36 ، 61-36
- حسن پور آلاشتی ، حسین . (1386 ) . ویژگی های زبان روایت در سه اثر از محمود دولت آبادی . سال هشتم ، شماره 14، 160- 139
- صراف ، کارمین ؛ مرتضوی ، سیدجمال الدین ؛ صفری ، جهانگیر ؛ موسوی ، سیدکاظم . (1399) . سبک شناسی آثار محمود دولت آبادی بر مبنای مقالات دانشگاهی . نشریه سبک شناسی نظم و نثر فارسی ( بهارادب ) ، شماره 47 . 121- 105
- فرشیدورد ، خسرو . (1351) . دستور تاریخی زبان فارسی ساختمان جمله فعلی و تحول آن در زبان فارسی . نشریه دانشکده ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه اصفهان . شماره8 ، 299- 256
- ناصری مشهدی ، نصرت . (1398) . نگاهی تازه به بحث وجه فعل در زبان فارسی . فصلنامه پژوهش های ادبی و بلاغی ، سال هفتم ، شماره 28 . 25- 11