ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19، شماره 7، مهر 1405 ، شماره پی در پی 125

بررسی سطح فکری اشعار فخرعظمی ارغون، شاعر دوره مشروطه: تحلیل گفتمان کنشگری زنانه، بازآرایی هویت زن، و پیوند شعر با کنش اجتماعی

صفحه (113 - 127)
معصومه شصتی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : اسفند 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : خرداد 1405

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی عمق فکری شعر فخرعظمی ارغون، شاعر تأثیرگذار عصر مشروطه، به تحلیل گفتمانی عاملیت زنانه و بازسازی هویت زنان در اشعار او میپردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا شعر ارغون صرفاً بازتاب تحولات اجتماعی دوره مشروطه است یا به مثابه کنشی زبانی در شکل‌گیری و تثبیت گفتمان نوین زنانه نقش فعالی ایفا میکند.

روش پژوهش: روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متنی و نقد زبانی است. در این چارچوب، با بهره گیری از تحلیل استعاره ها و بررسی کارکردهای اجتماعی و ارتباطی شعر، مؤلفه های گفتمانی مرتبط با بازنمایی زن در اشعار فخرعظمی ارغون تحلیل شده است.

یافته ها: نتایج پژوهش نشان میدهد که در اشعار ارغون عناصری همچون گذار از سکوت به کنشگری، نقد ساختارهای مردسالارانه خانواده، تأکید بر آموزش و آگاهی زنان، میهن‌دوستی زنانه، دفاع از عدالت اجتماعی و پیوند میان بیان عاطفی و کنش اجتماعی به صورت برجسته دیده میشود.

نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، فخرعظمی ارغون با بازتعریف مفاهیم رایج درباره زن، سوژه ای زنانه، آگاه و کنشگر را در عرصه عمومی بازنمایی میکند. زبان شعری او افزون بر بیان عاطفی، ابزاری برای اقناع، آموزش و اعتراض اجتماعی است و بدین‌سان در شکل‌گیری گفتمان نوپای زنان در عصر مشروطه نقش مهمی ایفا میکند و میان سنت ادبی غنایی و مطالبات اجتماعی مدرن پیوند برقرار میسازد.

کلمات کلیدی
فخرعظمی ارغون؛ کنشگری زنانه؛ عصر مشروطه؛ تحلیل گفتمان ادبی