- تعداد نمایش : 104
- تعداد دانلود : 103
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2011
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8215
سال : 19
شماره : 4
شماره پی در پی : 122
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 4،
،
شماره پی در پی 122
شیوه های نویسندگی مهدی آذر یزدی در بازنویسی مرزباننامه برای کودکان
صفحه
(207
- 235)
فاطمه کامران کله بستی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله
: اسفند 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: خرداد 1405
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف واکاوی راهبردهای سبکشناختی مهدی آذریزدی در بازنویسی داستانهای مرزباننامه انجام شد. مسئله اصلی، چالشِ تبدیلِ یک اثرِ کلاسیکِ دشوار با ساختارهای قابی و تودرتوبه متنی مناسب برای مخاطب کودک است؛ فرایندی که نیازمند کاهش بار شناختی بدون آسیب به محتوای اخلاقی و آموزشی متنِ کهن است.
روش: روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات تطبیقی است. در این راستا، با تکیه بر تحلیل متنی ، ساختارِ کلان روایی در نسخه اصلی مرزباننامه با اقتباس آذریزدی مقایسه و مؤلفه های سبکشناختیِ «ساده سازی ساختاری» و تغییراتِ روایی استخراج گردید.
یافته ها: یافته های تحقیق نشان میدهد آذریزدی از چهار راهبرد کلیدی بهره برده است: ۱) واسازی و حذف قابهای پیچیده سیاسی و جایگزینی آن با مقدمه های صمیمی؛ ۲) «خطیسازی» ساختار تودرتو و تبدیل حکایات فرعی به داستانهای مستقل؛ ۳) تغییر صدای راوی از «دانای کلِ درباری» به «راویِ مهربان و همدل»؛ و ۴) جایگزینی انسجام منطقی-استدلالی با انسجام اخلاقی-آموزشی. این مداخلات، متن را از یک رساله حکمتِ عملی به مجموعه ای از قصه های روان و قابلدرک برای کودک بدل کرده است.
نتیجه : اقتباسِ آذریزدی نه یک تقلیلگراییِ سطحی، بلکه یک «بازسازیِ هوشمندانه» است. او با درکِ ماهیتِ «اندرزی» متن کهن، آن را به «قصه های تعلیمی-عاطفی» بدل کرد. این مطالعه اثبات میکند که موفقیت در اقتباسِ متون کهن برای کودکان، صرفاً در گروِ ساده سازیِ واژگانی نیست، بلکه نیازمندِ «بازسازیِ هوشمندانه ساختار» است. آذریزدی با موفقیت، پلی میان میراثِ ادبیِ کهن و نیازهای شناختیِ کودک برقرار ساخته و الگویی بیبدیل از «اقتباسِ متناسبساز» ارائه داده است که همچنان راهگشای پژوهشگران ادبیات کودک است.
کلمات کلیدی
بازنویسی
, مهدی آذریزدی
, مرزباننامه
, ادبیات کودک
, ساده سازی ساختاری.
- آذریزدی، مهدی. (۱۳۳۸). قصه های خوب برای بچه های ( قصه های مرزباننامه). تهران: امیرکبیر.
- ابوالقاسم، حمام. (2007). وظایف العنوان. مجلّه الآداب، 12، 7- 19.
- احمدی، بابک. (۱۳۸۰). ساختار و تأویل متن. چاپ ششم. تهران: مرکز.
- انوشه، حسن. (۱۳۷۶). دانشنامه ادب فارسی: ادب فارسی در آسیای میانه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- ایبرمز، ام. اچ. (۱۳۸۷). فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمه سعید سبزیان. تهران: رهنما.
- بوث، وین سی. (1389). نقبهایی به جهان داستان. ترجمه حسین صافی پیرلوجه. تهران: رخداد نو.
- الحسین، علی. (۱۴۲۰). عنوان الکتاب فی الأدب العربی. دمشق: دار الفکر.
- رحیم، عبدالقادر. (2008). العنوان فی النّص الإبداعی، أهمیّته وأنواعه. مجلّه جامعه محمّد خضیر سکره الجزایر، (2 و 3)، 323- 344.
- زرینکوب، عبدالحسین. (۱۳۷۵). نثر فارسی در گذر زمان. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
- ژنت، ژرار. (۱۳۸۸). گفتمان روایی: پژوهشی در روش. ترجمه محمدجعفر پوینده. تهران: ماهی.
- ستاری، فاطمه. و دیگران. (۱۴۰۱). آسیبشناسی بازنویسیهای مثنوی مولوی در کتابهای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سطح زبانی و فکری. نشریه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، ۱۵(۷۳)، ۱۹۹-۲۱۴.
- سیدحسینی، رضا. (۱۳۶۶). مکتبهای ادبی. چاپ چهارم. تهران: نیل.
- شفیعی کدکنی، محمّدرضا. (1380). شعر معاصر عرب. تهران: سخن.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا. (۱۳۸۱). موسیقی شعر. چاپ هفتم. تهران: آگه.
- شمسیا، سیروس. (۱۳۸۴). سبکشناسی نثر فارسی. چاپ سوم. تهران: فردوس.
- شمیسا، سیروس. (۱۳۷۶). انواع ادبی. چاپ هشتم. تهران: فردوس.
- فرشیدورد، خسرو. (۱۳۸۲). جمله و تحول آن در زبان فارسی. تهران: امیرکبیر.
- فرشیدورد، خسرو. (۱۳۸۳). دستور مفصل امروز. تهران: سخن.
- محمدی، محمدهادی. (۱۳۸۵). روششناسی نقد ادبیات کودکان. تهران: سروش.
- ناتل خانلری، پرویز. (۱۳۶۶). تاریخ زبان فارسی. جلد دوم. تهران: نو.
- وراوینی، سعدالدین. (۱۳۸۹). مرزباننامه. تصحیح خلیل خطیب رهبر. چاپ پانزدهم. تهران: صفیعلیشاه.
- هاچن، لیندا. (1400). نظریه ای در باب اقتباس. ترجمه مهسا خدا کرمی. تهران: مرکز.
- Norup, K. (1987). Adaptation of literature. In M. Coyle, P. Garside, M. Kelsall, & J. Peck (Eds.), Encyclopedia of literature and criticism (pp. 823–835). Routledge.
- Hunt, P. (1994). An Introduction to Children’s Literature. Oxford: Oxford University Press.