- تعداد نمایش : 39
- تعداد دانلود : 47
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1966
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8120
سال : 19
شماره : 1
شماره پی در پی : 119
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 1،
،
شماره پی در پی 119
تأثیر جنسیت و بافت اجتماعی بر کاربرد راهبردهای ادب در نثر سینمای معاصر ایران بر اساس نظریه ادب براون و لوینسون
صفحه
(177
- 197)
کتایون کیانپور ، بهزاد رهبر (نویسنده مسئول)، محمدرضا اروجی
تاریخ دریافت مقاله
: آبان 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: آبان 1404
چکیده
زمینه و هدف: سینما به عنوان یکی از قدرتمندترین ابزارهای انتقال فرهنگ و بیان ایده ها میتواند بخشی از هنجارهای اجتماعی را بازتاب دهد و در شکلدهی و تأثیرگذاری بر آنها نقش فعالی داشته باشد. پژوهش حاضر به بررسی تفاوتهای مبتنی بر جنسیتِ شخصیتها و جنسیتِ نویسنده و بررسی تأثیر بافت اجتماعی در بکارگیری راهبردهای ادب در گفتگوهای زنان و مردان در ده فیلم منتخب از سینمای معاصر ایران میپردازد.
روشها: این پژوهش از شیوه نمونه گیری هدفمند بهره میبرد. جامعۀ آماری این پژوهش شامل کلیه فیلمهای سینمایی بلند داستانی تولیدشده سینمای ایران در فاصله دهه1370 تا 1401 است. به منظور محدود کردن دامنۀ پژوهش، ده فیلم از سینمای اجتماعی که توسط کارگردانان زن و مرد به نسبت مساوی تولید شده اند و نمایانگر تغییرات فرهنگی، اجتماعی و زبانی در سینمای ایران هستند انتخاب و در چارچوب نظریه ادب براون و لوینسون (1987) مورد بحث و بررسی قرار گرفتند.
یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهند که در مجموعۀ نمونه ها، عوامل ژانر، زمینه روایی، بافت اجتماعی و موقعیت گوینده (نسبت قدرت، صمیمیت) بیش از جنسیت مؤلف در انتخاب راهبردهای ادب تأثیرگذار هستند؛ با این حال تفاوتهای ظریف و معناداری در شیوه بیان و نوع راهبردها بین بازیگران زن و مرد مشاهده میشود.
نتیجه گیری: در این فیلمها، علیرغم تأثیر بافت اجتماعی در وجهه زنان و مردان، آنان به شیوه های مختلف سعی در بازنمود هویت خود داشته اند. نتایج این پژوهش میتواند در پژوهشهای علوم اجتماعی، زبانشناسی، کاربردشناسی، تعیین خطمشیها و اولویتهای تولیدات رسانه ای و نقد فیلم سودمند باشد.
کلمات کلیدی
ادب
, بافت اجتماعی
, براون و لوینسون
, تفاوت جنسیتی
, سینمای ایران
- آذرپرند، س. (۱۳۹۸). تغییرات راهبرد زبانی «خطاب» بر اساس نظریۀ ادب براون و لوینسون بین استادان و دانشجویان ایرانی: مطالعه موردی دانشگاه تهران. پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، 2، 98-83، (2).
- آهنکوب، ن. (۱۳۸۹). بررسی راهبردهای ادب در کنش گفتاری رد درخواست در زبان فارسی. مجله زبان و زبانشناسی، 6. 92-75، (1).
- پاکروان، ف. (۱۳۸۳). بررسی گفتگوهای فارسی بر اساس اصول تعامل گرایس و نظریه آدابدانی لیچ. مجله زبان و ادب فارسی، 17. 74-55، (2).
- پناهی، آ. (۱۳۹۵). اسرافیل [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- توکلی، ر. (1380). من ترانه ۱۵ سال دارم [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- حکمت ،م. (۱۳۷۹). زندان زنان [فیلم].ایران:فیلم ساز.
- خداییمقدم، م. (۱۳۹۲). طرحواره ادب و احترام و واژه ها و عبارات پرکاربرد مرتبط با آن در زبان فارسی از منظر نظریه براون و لوینسون (پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد).
- درخشنده، پ. (1392). هیس! دخترها فریاد نمیزنند [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- رحمانی، ح. (۱۳۹۲). نگاهی به قدرت و جنسیت از منظر ادب و بیادبی در رمانهای نوجوانان فارسیزبان. زبان و زبانشناسی،10. 90-67، (20).
- رحمانی، ح.؛ مدرسی، ی. (۱۳۹۵). بررسی تأثیر قدرت و جنسیت بر میزان راهبردهای ادب و بیادبی در گفتگوهای کلیدی ده رمان برگزیده نوجوانان فارسیزبان. زبانشناسی، 33، 45-25.
- رحمانی، ح.؛ مدرسی، ی.؛ غیاثیان، م. س.؛ زندی، ب. (۱۳۹۴). بررسی تطبیقی ادب و بیادبی در رمان طبقه هفتم غربی و فیلم بوی خوش زن . نامه فرهنگستان، 6. 209-186، (12).
- رضایی، ف.؛ اروجی، م.؛ رهبر، ب. (۱۴۰۱). ارزیابی ادب گوینده و منزلت اجتماعی نابرابر و برابر در محیط دانشگاهی با توجه به متغیر جنسیت. زبانپژوهی، 45، 182-165.
- رهبر، ب. (۱۳۹۶). تحلیل تطبیقی آثار نمایشی پیش از انقلاب و پس از انقلاب اسلامی.
- روستایی، س. (1394). ابد و یک روز [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- روستایی، س. (1401). برادران لیلا [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- زندی حقیقی، م. (1396). بنفشه آفریقایی [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- سیدی، ه. (1396). مغزهای کوچک زنگزده [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- فرهادی، ا. (1389). جدایی نادر از سیمین [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- کلانتری خاندانی، س. (۱۳۹۶). بررسی میزان درک الگوهای فرمانی متداول مستقیم و غیرمستقیم در میان فارسیزبانان و ارتباط بین کاربست الگوهای فرمانی و عوامل بافتی مانند قدرت، فاصله اجتماعی و درجه تحمیل. زبانشناسی، 23، 23-1.
- کیارستمی، ع. (1376). طعم گیلاس [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- نعمتی، آ. (۱۳۸۲). تحلیلی بر تفاوتهای زبانی زنان و مردان: تحقیقی در جامعه شناسی زبان. مجله دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان، 5، 92-73.
- هادیلو، ب. (۱۴۰۲). بازتاب ادبورزی در ساخت زبانی قرآن کریم در پرتو نظریه ادب براون و لوینسون. زبانپژوهی، 12، 182-165، (1).
- هدایت، ن. (1384). تأثیر جنسیت بر نحوۀ بیان تقاضا: پژوهشی در حوزۀ جامعه شناسی زبان، دوفصلنامه پژوهش زبان و ادب فارسی، شمارۀ چهارم، 17-40.
- یعقوبی، ه. (۱۳۸۸). تأثیر جنسیت بر شیوه بیان تقاضا در زبان فارسی. زبان و زبانشناسی، 5،(9) 136-125.