ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18، شماره 12، اسفند 1404 ، شماره پی در پی 118

بررسی ویژگیهای سبکی حامد ‌ابراهیم‌پور

صفحه (183 - 208)
سعیدرضا ظرفی ، فاطمه سادات طاهری (نویسنده مسئول)، سیدمحمد راستگوفر
تاریخ دریافت مقاله : مهر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : دی 1404

چکیده

زمینه و هدف. سبک، روش مشخص بیان مطلب است، یعنی گوینده به چه شیوه ای مطالب خود را بیان میکند و برای مشخص شدن این شیوۀ خاص بیان، باید در انتخاب لغات، شکل جملات و اصطلاحات، صنایع ادبی، عروض و قافیه و... گوینده دقت شود؛ بنابراین چگونگی و بسامد استفادۀ یک شاعر از امکانات زبانی و ادبی، سبک او را پدید‌می‌آورد؛ اما ازآنجاکه سبک مجموعه ای از ویژگی‌های لفظی و معنوی حاکم بر کلام است، محیط ذهنی و جهان بینی شاعر نیز در سبک شناسی قابل بررسی است؛ پس میتوان گفت سبک حاصل نگاه خاص هنرمند به جهان درون و بیرون است که لزوماً در شیوه خاصی از بیان تجلی ‌میکند.

روش. مقالۀ حاضر با روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر اشعار حامد ابراهیم پور(ت.1358) سبک شعری این شاعر معاصر را بررسی میکند. هدف اصلی این پژوهش شناسایی و طبقه بندی تعدادی از ویژگی‌های سبکی منحصر به فرد ‌ابراهیم‌پور در سه سطح فکری، زبانی و ادبی، همراه با ارائه مصادیقی از اشعار اوست.

یافته ها. نگارندگان با بررسی اشعار ابراهیم پور در سه سطح فکری، زبانی و ادبی دریافتند شعر ابراهیم پور از نظر فضای فکری افزون بر تبیین اندیشه های خویش، درپی بیان دغدغه های کلی انسانی است؛ کاربرد واژه های نوین و مرسوم معاصر نیز نشانۀ ویژگی همزمانی زبان شاعر است؛ همچنین بررسی سطح ادبی شعر ابراهیم پور و ابتکارات وی، موجب میشود شعر وی از نظر قالبهای شعری و آرایه های خاص ادبی از دیگر همعصرانش متمایز به نظربرسد.

نتیجه گیری. با بررسی اندیشه ها و مضامین غالب بر اشعار ابراهیم پور و نوع واکنش او نسبت به موضوعات هستی و فراز و نشیب‌های فردی و اجتماعی، مشخص شد تحت تأثیر تعهد درونی شاعر به زمان، موضوعاتی از قبیل مرگ، تنهایی، حسرت و نومیدی، فضای فکری و جهان بینی شاعر را تشکیل داده و البته عشق نیز در اشعار وی جایگاهی والا دارد. در سطح زبانی، نوع خاص کاربرد واژگان و تعبیرات ساده و نوآورانه او قابل توجه است و در سطح ادبی به کارگیری قالب سه بیتی های پیوسته، تلمیح و اشارات خاص و نوین، تکرارهای از نوع هم آغازی، به کارگیری شگرد تشبیه جمع محسوس برای توصیف، صدامعنایی با ارکان عروضی، کنایه های نوین، ایهام نام واژه ای و توجه به عنصر رنگ در حسامیزی از مهم ترین و برجسته ترین شگردهای زیبایی شناسانه ‌شعر ابراهیم‌پور است که به تعالی موسیقیایی و معنایی شعر او ‌‌انجامیده است. بررسی ویژگی های شاخص سبکی شعر حامد ابراهیم پور، همراه با ذکر شاهد مثالهای شعری، علاوه بر آشنایی مخاطب با نوآوری‌های ‌ابراهیم‌پور به شناسایی جایگاه وی در شعر معاصر کمک میکند.

کلمات کلیدی
حامد ‌ابراهیم‌پور , سبک‌شناسی , ویژگی های ادبی , ویژگی های زبانی , ویژگی های فکری.