- تعداد نمایش : 253
- تعداد دانلود : 96
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1916
- کد IranDOI مقاله: IranDOI:10.irandoi.2002/bahareadab.2025 .18 .7992
سال : 18
شماره : 10
شماره پی در پی : 116
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 10،
،
شماره پی در پی 116
بررسی ابزارهای خلاقیت استعاری در منظومۀ «سلام بر حیدربابا» شهریار از نگاه معنیشناسی شناختی
صفحه
(101
- 118)
ﺳﯿﺪاﮐﺒﺮ ﺣﺎﺗﻤﯽ ، ارﺳﻼن ﮔﻠﻔﺎم (نویسنده مسئول)، ﻣﻬﻨﺎز ﮐﺮﺑﻼﯾﯽ ﺻﺎدق
تاریخ دریافت مقاله
: تیر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: مهر 1404
چکیده
زمینه و هدف: در فرایند ایجاد استعاره مفهومی که درکی استعاری از تجربیات انتزاعی است، ابزارهای خلاقیت «گسترس، پیچیده سازی، تردید و سؤال و ترکیب» از سوی لیکاف و ترنر مطرح شده است. بررسی آنها در اشعار شاعران، دستاوردی تازه در درک عواطف شاعرانه و انتقال آن به مخاطب است، در این مقاله با هدف بررسی خلاقیت استعاری در شعر شهریار، منظومۀ «سلام بر حیدربابا» بررسی شده است.
روش: روش تحقیق در نگارش مقاله، بر پایۀ مطالعات کتابخانه ای و به شیوۀ توصیفی- تحلیلی میباشد. جامعه آماری منظومۀ «سلام بر حیدربابا» شهریار، ترجمۀ بهروز ثروتیان است.
یافته ها: شهریار در منظومۀ حیدر بابا سلام، عواطف و تجربیات خود از دوران کودکی اش در روستا را با توصیفهای لطیف و محتوایی نوستالژیک بیان کرده است. در توصیفهای شاعر، استعاره مفهومی، با حوزه های مبدأ انسان، اشیاء، جهات، عناصر طبیعت و غیره آمده است که در آفرینش آنها ابزارهای خلاقیت گسترش، پیچیده سازی، پرسش و ترکیب را به صورت تک گانه و توأمان استفاده کرده است. یافته های تحقیق نشان میدهد: ابزار ترکیب و گسترش در آفرینش استعاره مفهومی بیشترین فراوانی را دارد و ابزار تردید و سؤال کمترین است. در 76 بند منظومه در بخش اول، ابزار گسترش 34 درصد، ابزار پیچیده سازی 21 درصد، ابزار سؤال 15 درصد و ابزار ترکیب 30 درصد است. این ابزارها را اغلب به صورت تک گانه استفاده کرده و در موارد اندکی به صورت تؤامان است. از نظر محتوایی نیز استعاره ها در بیان مفاهیم زندگی، روزگار، غم و اندوه، حسرت، شادی، جوانی و وصف عناصر طبیعت میباشد.
نتیجه گیری: شهریار در بیان تجربیات شاعرانه اش در منظومۀ «حیدربابا سلام»، در آفرینش استعاره مفهومی بیشتر از ابزار گسترش و ترکیب و کمتر از ابزار سؤال بهره برده و از ابزار پیچیده سازی به طور متوسط استفاده کرده است.
کلمات کلیدی
استعاره های مفهومی
, خلاقیت استعاری
, گسترش
, پیچیده سازی
, پرسش
, ترکیب.
- آقابزرگیانمعصومخانی، آرش، مریم ایرجی و حیات عامری( 1401 )، «بررسی ابزارهای خلاقیت استعاری در شعر معاصر از منظر معنیشناسی شناختی»، دوفصلنامه زبانشناخت (پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی )، س.16، شماره 1،صص 3ـ 27
- بابا امینی(1388) استادشهریار، داستان زندگی و سیر و سلوک استاد شهریار، قم: نسیم حیات.
- بهرامی,فریده و عبدی,صلاح الدین . (1403). «خلاقیت استعاری در داستانهای کوتاه زکریا تامر (موردکاوی دو مجموعه داستان کوتاه صهیل الجواد الأبیض و دمشق الحرائق)»، نشریه جستارهای زبانی، شماره 15،صص 163ـ 189
- راسخمهند، محمد (1394)، درآمدی بر زبانشناسی شناختی، تهران: سمت
- زرقانی، مهدی(1391) چشم انداز شعر معاصر ایران:جریان شناسی شعر ایران در قرن بیستم، تهران: ثالث.
- شهریار، سید محمد حسین(1373) کلیات دیوان شهریار، ج1، تهران: زرین و نگاه.
- شهریار، محمدحسین(1390) سلام بر حیدربابا، ترجمۀ فارسی منظوم با مقدمه و توضیحات، بهروز ثروتیان، تهران: سروش.
- صدرینیا، ،باقر(1371) «مضامین محوری حیدربابا»، نشریه کلمه، ش2: صص 32ـ 36
- صفوی، کوروش(1391) درآمدی بر معنی شناسی، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
- کووچش، زلتان(1396) استعاره ها از کجا میآیند : شناخت بافت در استعاره، ترجمۀ جهانشاه میرزابیگی، تهران: آگاه
- گلفام ارسلان، یوسفی راد فاطمه(1381). «زبانشناسی شناختی و استعاره»، نشریه تازه های علوم شناختی.شمارۀ 3: صص ۵۹- 64
- لیکاف، جورج، جانسون، مارک(1397) استعاره هایی که با آنها زندگی میکنیم؛ به پیوست مقالۀ نظریۀ معاصر استعاره (ویراست دوم)، ترجمۀ جهانشاه میرزابیگی، تهران: آگه
- لیکاف، جورج، جانسون، مارک(1397) استعاره هایی که باور داریم، ترجمۀ راحله گندمکار، تهران: علمی.
- لیکاف،جورج، مارک ترنر (1399) فراسوی عقل سرد: (راهنمای تخصصی استعاره شعری)، ترجمۀ مونا بابایی. تهران: نویسه پارسی
- محمدی، حسنعلی(۱۳۷۲) شعر معاصر ایران: از بهار تا شهریار، جلد دوم، اراک: کارا( چاپ قم: دفتر تبلیغات اسلامی)
- هاشمی،زهره(1389).«نظریه استعاره مفهومی از دیدگاه لیکاف و جانسون». ادب پژوهی،ش 12: 119 ـ 140