ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب) شماره 74

سال : 15
شماره : 4
شماره پی در پی : 74

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 15، شماره 4، ، شماره پی در پی 74

سبک شناسی شعر کوتاه بعد از انقلاب اسلامی مورد مطالعه: اشعار پنج شاعر کوتاه سرای معاصر

صفحه (29 - 47)
محمدصادق رحمانیان ، منصوره ثابت‌زاده (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : اردیبهشت 1400
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : مرداد 1400

چکیده

زمینه و هدف: شعر کوتاه، بعد از انقلاب اسلامی به جریان شعری مشخص و مجزا تبدیل گشته است که با ساختار ویژه، زبان و مضامین منحصربفرد در حال ادامه است و برای آن میتوان کلیت سبک شناسی بیان کرد. در این مقاله با هدف مشخص کردن یک سبک خاص برای این جریان شعری، شاخصه های سبکی شعر کوتاه در اشعار پنج شاعر کوتاه سرای معاصر در سه سطح زبانی، بلاغی و فکری بررسی شده است.

روش مطالعه: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. جامعۀ آماری، اشعار برگزیدۀ پنج شاعر کوتاه سرای معاصر( بیژن جلالی، منصور اوجی، سیدحسن حسینی، سیدعلی میرافضلی و سیروس نوذری) میباشد.

یافته ها: شعر کوتاه در ادبیات معاصر در میان قالبهای نیمایی شعر سپید و منثور، موج نو، شعر حجم، و موج ناب وجود داشته است، اما بعد از انقلاب اسلامی بویژه با معرفی هایکو به جامعۀ ادبی، از دهۀ هفتاد به بعد شاعرانی صاحب سبک دارد و دیگر یک قالب شعری نیست بلکه یک جریان ادبی با مبانی نظری خاص خود است. در این شعر از نظر سبک شناسی در سطح زبانی، موسیقی بیرونی و کناری اهمیتی ندارد. در موسیقی درونی انواع جناس، تکرار واج و واژه آمده است. در سطح زبانی، ساختاری ساده دارد و واژه های دشوار استفاده نشده است و از نظر سطح نحوی، کاربرد اشعار بی فعل، اتمام شعر با علامت سؤال و سه نقطه شاخصۀ سبکی دارد. در سطح ادبی، شعری تصویرساز است و انواع تشبیه، تشخیص، تناقض، ایهام، و مراعات النظیر وجود دارد و در سطح فکری مفاهیم تعلیمی، عرفانی، طبیعت گرایی، عشق، مرگ، تنهایی، اشعار وصفی، طنز و اشعار انتقادی درونمایه های اصلی آن است.

نتیجه گیری: شعر کوتاه معاصر، ساختار زبانی ساده و عاری از واژه های دشوار و نامأنوس دارد. شاخصۀ سبکی آن عدم تعهد به موسیقی بیرونی و کناری است و شاعران به سلیقه از آن استفاده کرده اند. اما در موسیقی درونی با توجه به ظرفیتهای زبانی ادب فارسی غنی است. در حوزۀ ادبی، شعری خیال انگیز است و انواع آرایه های ادبی در آن بکار رفته است. در حوزۀ مضمون، شعری متعهد و معناگرا میباشد که به مضامین وصفی، عرفانی، انتقادی توجه بیشتر شده است.

کلمات کلیدی
شعر کوتاه , سبک , زبان , بلاغی , مضمون