- تعداد نمایش : 59
- تعداد دانلود : 49
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1986
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8140
سال : 19
شماره : 1
شماره پی در پی : 119
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 1،
،
شماره پی در پی 119
تحلیل لایه های بلاغی و ایدئولوژیکِ رمان های عامّه پسند با رویکرد نوشتار زنانه بر پایۀ مولّفههای مکتب ناتورالیسم (مطالعۀ موردی: زخم خوردگان تقدیر اثر فهیمه رحیمی)
صفحه
(289
- 307)
زهره تجدد ، مهیار علوی مقدم (نویسنده مسئول)، محمود فیروزی مقدم ، علی صادقیمنش
تاریخ دریافت مقاله
: آذر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اسفند 1404
چکیده
هدف: هدف اصلی این مقاله، واکاوی چگونگی بازنمایی سرنوشت زنانه به عنوان امری جبری و ساختاری در رمان «زخمخوردگان تقدیر» اثر فهیمه رحیمی از طریق لایههای ایدئولوژیک و بلاغی متن است. این پژوهش بر تبیین ویژگیهای قابل توجه ناتورالیسم اجتماعی در پرداختن به تجربه زنان در جامعه مردسالار، با تمرکز بر جبر زیستی، اجتماعی و وراثی، متمرکز است.
روششناسی: روش تحقیق به کار گرفته شده، تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است. تحلیل دادهها به صورت کیفی و با استدلال استقرایی، بر شواهد مثالی استخراجشده از بخشهای مختلف رمان استوار است. تمرکز اصلی بر تحلیل لایههای بلاغی متن به منظور کشف جهانبینی ناتورالیستی است.
یافتهها: یافتهها حاکی از آن است که رمان به خوبی مؤلفههای ناتورالیسم اجتماعی را در بازنمایی سرنوشت قهرمان زن به کار میگیرد. در بررسی کلی آثار فهیمه رحیمی، مشخص شد که از مجموع هفت کتاب بررسیشده، تنها رمان «زخمخوردگان تقدیر» دارای مؤلفههای مکتب ناتورالیستی بود که محور این پژوهش قرار گرفت. نوشتار زنانه در این اثر، تجربه زیسته زنان را از طریق زبان عاطفی و روایت رنج و سکوت، به بیان میاورد.
نتیجه: تحلیل بلاغی متن نشان میدهد که استفاده از عناصر بلاغی نظیر تشبیهات، استعارهها، لحن اندوهبار، تکرار شکستها، سکوتهای معنادار و کنایههای عامه پسند، شبکه ای را ایجاد کرده که حس جبر و حذف اراده زن را القا میکند. از منظر ایدئولوژیک، رمان همزمان تقدیرگرایی را بازتولید و کلیشههای جنسیتی را تکرار میکند، اما با نمایش پیامدهای ویرانگر آنها، نقدی ضمنی بر ساختار مردسالار ارائه میدهد.
کلمات کلیدی
ناتورالیسم
, نوشتار زنانه
, فهیمه رحیمی
, زخم خوردگان تقدیر
, تحلیل بلاغی و ایدئولوژیک
- بهار، محمدتقی (1376). سبک شناسی، 3ج، چاپ نهم، تهران: مجید.
- بوردیو،پیر(1380). نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی،ترجمه مرتضی مردیها، تهران:نقش و نگار
- حسینی، مریم (1396). مکتب های ادبی جهان، چاپ اوّل، تهران: فاطمی.
- رحیمی، فهیمه (1377). زخم خوردگان تقدیر، تهران: چکاوک.
- رسولی، یوسف و طاهری، حمید (1400). «بررسی و تحلیل تحولات ساختاری و محتوایی رمان های عامّه پسند در ایران»، مجلۀ ادبیات پارسی معاصر، سال 11، شمارۀ 1، صص 129-103.
- رضوانی بروجنی، آیدا (1390). «نقد وتحلیل رمان های عامه پسند برجسته ای از فهیمه رحیمی،نسرین ثامنی و زویا پیرزاد »(پایان نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان،استاد راهنما: نسرین فلاح
- سجودی، فرزان (1387). نشانه شناسی کاربردی، تهران: نشر علم.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا (1366). موسیقی شعر، چاپ پنجم، تهران: آگاه.
- شمیسا، سیروس(1385) .سبک شناسی شعر.چاپ چهارم. تهران: میترا.
- صنعتی، نادر و جهانی، الهام و چاوشیان، حسن و صنعتی شرقی، حشمت (1398) « بررسی فضای مفهومی عشق در رمان های ایرانی عامّه پسند و ادب دهۀ 80»، مجلۀ جامعه شناسی هنر و ادبیات، سال 11، شمارۀ 2، صص 81-63.
- عسکری، اکرم و پاکرو، فاطمه و اردستانی رستمی، حمیدرضا (1402). «تحلیل سبک شناسی رمان های پاورقی یا عامّه پسند بر اساس نگاهی به رمان پاورقی تاریخی حمویه و بررسی شخصیت مرد در این اثر». مجلۀ زبان و ادب فارسی، سال 15، شمارۀ 54، صص 161-133.
- عمران پور، محمدرضا (1388). «جنبه های زیبایی شناسی (هماهنگی) در شعر معاصر»، مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، شمارۀ 2، صص 187-159.
- فتوحی، محمود (1391). سبک شناسی؛ نظریه ها، رویکردها و روش ها، تهران: سخن.
- فلاح، نسرین و رضوانی، آیدا (1398). «بررسی جلوه های زنانه در رمان های عامّه پسند با تکیه بر فمینیسم (با تأکید بر آثار برگزیدۀ فهیمه رحیمی، نسرین ثامنی و فتانه حاج سیدجوادی)»، مجلۀ زن و جامعه، سال 10، شمارۀ 3، صص 214-187.
- کاظمی، مینا (1392). تحلیل و نقد جایگاه ادبی - اجتماعی رمان های عامّه پسند، پایان نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان، استاد راهنما: زهره نجفی.
- -لوشر، ماکس(1376). روان شناسی ورنگ ها،ترجمه منیرو روانی پور،چاپ اول،تهران:موسسه انتشارات فرهنگستان یادواره
- مرتضوی، شورانگیز وظهیری، بیژن ومحرمی، رامین (1397). «بررسی تطبیقی شخصیت زن در آثار فهیمه رحیمی و دانیل استیل مطالعه موردی:رمان پنجره و رمان طلوع عشق»، مجلۀ روان شناسی فرهنگی زن، دوره 10، شمارۀ 36، صص 74-55
- -میرصادقی، جمال (1378 الف). عناصر داستان. چاپ نهم. تهران: سخن.
- -مختار عمر، احمد(1997).اللغه اللون، الطبعه الثانیه، القاهره: اعلام کتب.
- Simpson, Paul. (2004) Stylistics, London: Routledge