ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب) شماره 76

سال : 15
شماره : 6
شماره پی در پی : 76

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 15، شماره 6، ، شماره پی در پی 76

تحلیل روانشناختی غفلت و اهمالکاری از دیدگاه مولوی و نظریۀ رفتاردرمانی عقلانی-هیجانی آلبرت الیس

صفحه (47 - 65)
صدیقه فرمانی ، فرزانه یوسف قنبری (نویسنده مسئول)، مریم اصفهانی اصل ، مسعود خردمندپور
تاریخ دریافت مقاله : خرداد 1400
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : آذر 1400

چکیده

زمینه و هدف: مثنوی معنوی در آموزه های ارزشمند خود به شیوۀ تمثیل، با بیان حکایات و نکات اخلاقی همواره انسان را از نگرشهای غیرمنطقی، غیرعقلانی و بیهوده که زمینه ساز اعمال ناپسند میباشند، برحذر میدارد تا هنگام بروز رنجها و ناگواریها مناسبترین راهکار را انتخاب نماید. آلبرت الیس روان‌شناس معروف نیز در نظریۀ رفتاردرمانی عقلانی-هیجانی خود به دوازده باور غیرمنطقی و غیرعقلانی در ذهن اشاره دارد که اعتقاد به آنها موجب اضطراب و آشفتگیهای روحی افراد میشود. یکی از این نظریه ‌ها در مورد اهمالکاری میباشد و در پی آن است که چرا انسان تصمیمات خود را به تأخیر می‌اندازد؟ اهمالکاری تمایل به اجتناب از فعالیتها و واگذار کردنِ انجام آنها به آینده تعریف شده است. در این مقاله ضمن بررسی موضوع غفلت از دیدگاه عرفانی مولوی بعنوان یکی از عوامل رنجهای بشر و همچنین اهمالکاری که معادل روان‌شناسی این مبحث میباشد، از میان مصداقهای شیوۀ درمانی الیس در مثنوی، یک حکایت بعنوان نمونه مورد بررسی و مطابقت قرار گرفته است.

روش مطالعه: این پژوهش براساس شیوه تحلیلی-توصیفی و فیش‌برداری از منابع مختلف بویژه مثنوی انجام شده است.

یافته ها: در باب اهمالکاری مولانا و الیس بر این باورند که تأخیر در انجام کارها و واگذار کردن آنها به فردا و آینده بتدریج بصورت عادت ناپسند درآمده و ترک آن بسیار دشوار خواهد بود و موجب ازدست رفتن فرصتهای عمر و عدم بهره ‌مندی از مواهب زندگی خواهد شد.

نتیجه گیری: مولانا از قرنها پیش و الیس هر کدام به شیوۀ خاص خود تلاش نموده اند تا انسان قدر زمان و فرصتها را قبل از آنکه دیر شود، بداند و بتواند باورهای منفی و بیهوده را در ذهن خود تغییر دهد تا گرفتار خطاهای شناختی و رفتاری نشود و به تعادل روحی و آرامش برسد.

کلمات کلیدی
مولوی , مثنوی معنوی , غفلت , اهمالکاری , آلبرت الیس , نظریۀ رفتاردرمانی عقلانی-هیجانی