ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه

سال : 13
شماره : 12
شماره پی در پی : 58

اطلاعات مقاله
  • تعداد نمایش : 148
  • تعداد دانلود : 70

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 13، شماره 12، ، شماره پی در پی 58

بررسی مؤلفه های سبکی طنز در آثار داستانی فیروزه جزایری دوما و فریبا کلهر

صفحه (123 - 140)
سوری صادقی لیمنجوبی ، دره دادجوی توکلی (نویسنده مسئول)، محمد علی گذشتی
تاریخ دریافت مقاله : اردیبهشت 1399
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : تیر 1399

چکیده

فریبا کلهر (1340) و فیروزه جزایری دوما (1344) دو تن از نویسندگان زن معاصر هستند که در روایتهای داستانی خود از دریچۀ زبان کنایی و طنز انتقادی به روابط، امور و پدیده های زندگی پرداخته اند. زبانِ داستانهای آن دو در عین سادگی و روانی با انواع سازوکارهای طنز درآمیخته است، به طوری که میتوان گفت بسیاری از این سازوکارها رفته رفته بدل به مشخصه های سبکی آثار آنان شده است. مقالۀ حاضر در نظر دارد بر پایۀ رویکرد سبک شناسی طنز، مهمترین مکانیسمهای ایجاد طنز در آثار این دو نویسنده را بررسی نماید. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از وجوه اشتراک در سبک طنزپرداری کلهر و جزایری است. پربسامدترین شگردهای آفرینش طنز در داستانهای آن دو که تا حد مختصات سبکی ارتقا مییابد عبارتند از: بیانِ طنزآمیز محتواها و موقعیتها در سه شکل اصلیِ درآمیختن دو امر ناساز، اظهار معنایی خلاف ظاهر لفظ و کوچک نمایی و بزرگ نمایی و گنجاندن خرده روایتهایی انتقادی و اجتماعی در دلِ داستان اصلی. همچنین در حوزۀ کارکرد بیان طنزآمیز که معطوف به اصلاح فردی و انتقاد اجتماعی است، شکل بیانیِ صراحت در استهزاء در شمار مشخصه های مهم سبکی داستانهای مذکور است. در سطح لایه های ناهماهنگی و ناسازگاری نیز، از بین سه حوزۀ ناسازگاری آوایی، واژگانی و موقعیتی، ناسازگاری موقعیتی بسامد بالایی دارد. عنصر مشترک و سازمان دهندۀ اصلیِ سبکی در همۀ موارد لحن ویژۀ راویان و گویندگان است.

کلمات کلیدی
سبک , طنز , سازوکارهای طنز پردازی , فریبا کلهر , فیروزه جزایری دوما