- تعداد نمایش : 24
- تعداد دانلود : 57
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1978
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8129
سال : 19
شماره : 2
شماره پی در پی : 120
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 2،
،
شماره پی در پی 120
بررسی سبکشناسی منظومه عاشقانه مُنوهر و دِمالت ظهیرکرمانی
صفحه
(151
- 173)
رقیه رستمی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله
: آذر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اسفند 1404
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش به بررسی سبکشناسی منظومه «مُنوهر و دِمالت» (مَجمع البَحرین) ظَهیرکرمانی پرداخته است. این اثرمربوط به قرن12هجری است که بدست نگارنده در سال ۱۳۹۸ تصحیح و در سال ۱۴۰۱ چاپ شده است. تصحیح و بررسی این اثر، تصویر روشنتری از سبکشناسی این عصر در اختیار ما قرار میدهد و این پژوهش از این نظر حائز اهمیت است.
روش مطالعه:این تحقیق با مطالعه کتابخانه ای و به شیوه توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است و جامعه آماری آن شامل ۴۱۵۲ بیت از منظومه « مُنوهر و دِمالت »ابراهیم ظهیر کرمانی است.
یافته ها: یافته ها نشان میدهد که اصل این داستان، هندی بوده و سُراینده در آن، یکی از افسانه های پنجگانه و مشهور هندی به نام «مُنوهر و دِمالت» را به نظم درآورده است. پنج نسخه از این منظومه در کتابخانه های مجلس و آستان قدس رضوی وجود دارد. در اثر ظهیر کرمانی، در میان آرایه های بدیع لفظی، آرایه تکرار بسامد بیشتری نسبت به جناس داراست. تکرار در سطوح گوناگون، گذشته از جنبه های مختلف بلاغی و بویژه تکیه و تأکید و جلب نظر مخاطب، از مختصّات مهمّ زبان شعر ظهیراست که ناشی از توانایی او در شناخت موسیقی شعر است.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان میدهد در میان آرایه های بدیع معنوی کاربرد آرایه تناسب و ایهام، نسبت به دیگر آرایه ها از بسامد بالاتری برخوردار است و تنوع آرایه هایی چون تمثیل، تنسیق الصفات، لف و نشر، کمتر مشاهده میشود. ظهیرکرمانی از تشبیه مفصل و بلیغ بیشتر بهره گرفته است و استفاده ازتشبیه بلیغ نشان ازذهن تصویرساز شاعر دارد. فهم اغراقهای او آسان است و مهمترین مضمونش، پرداختن به عشقی پاک و عفیفانه است.
کلمات کلیدی
نسخه خطی
, ظهیرکرمانی
, منوهر و دمالت
, منظومه
, غنایی
, سبکشناسی.
- جعفریان، رسول، (1378)قصه خوانان در تاریخ اسلام و ایران، تهران: آگه.
- درایتی، مصطفی(1389) فهرستوارۀ دست نوشته های ایران(دنا)، تهران: کتابخانه مجلس.
- ذوالفقاری، حسن(1394) یکصد منظومه عاشقانه ادب فارسی، تهران:چرخ و چشمه .
- رستمی، رقیه(۱۴۰۲) تصحیح منظومه منوهر و دمالت ظهیر کرمانی، چ۱، تهران: سبز رایان گستر.
- رستمی، رقیه و محمودی، مریم(۱۳۹۸) معرفی منظومه منوهر و دمالت ظهیر، مطالعات شبه قاره دانشگاه سیستان،سال۱۱، ش ۳۷، پاییز و زمستان، صص۴۵-۶۰.
- رستمی، رقیه و محمودی، مریم(۱۳۹۸) بررسی زیباشناسی منظومه منوهر و دمالت ظهیر،زیباشناسی ادبی اراک، دوره۱۰، ش۴۰، تیرماه، صص-۲۲.
- شفیعی کدکنی،محمدرضا(136۸)، موسیقی شعر ،تهران: نشرآگه.
- شمیسا،سیروس(1382) معانی و بیان، تهران: انتشارات فردوسی.
- ــــــــــــ (1384) سبکشناسی،تهران: انتشارات فردوسی.
- ــــــــــــ (138۶) بدیع،تهران: انتشارات فردوسی.
- صائمی، نرگس (1389) فرم شناسی وامق وعذرا ظهیر کرمانی، اهواز: دانشگاه پیام نور.
- صدیقی، طاهره. (1377) داستانسرایی در شبه قاهره،تهران: مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
- ظهیر کرمانی،ابراهیم (1172)منوهر و مودهومالت، شماره 13529، تهران: کتابخانه مجلس.
- ــــــــــــــــــ، (1252)منوهر و مودهومالت، شماره15927، تهران:کتابخانه مجلس.
- ــــــــــــــــــ (1282)،منوهر و مودهومالت، شماره1447، تهران:کتابخانه مجلس.
- ــــــــــــــــــ ،(1308)منوهر و مودهومالت، شماره4946، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی.
- ــــــــــــــــــ ،(1319)منوهر و مودهومالت، شماره4945، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی.
- ــــــــــــــــــ ، (1388)وامق و عذرا، تصحیح اسداله شهریاری،مشهد: جادوان خرد.
- خیامپور،عبدالرسول(1393) فرهنگ سخنوران، ج 1، تهران: طلایه.
- عسکری خوافی، عاقلخان(1388) دیوان، تصحیح دکتر محمدامین عامر، دهلی نو: مرکز تحقیقات فارسی.
- عرفانی، عبدالحمید. (1340)داستانهای عشقی پاکستان. تهران: ابن سینا.
- فردوسی، ابوالقاسم (1374)شاهنامه،چاپ مسکو، به کوشش سعید حمیدیان، تهران: نشر داد.
- کاشفی، میترا و دیگران( ۱۴۰۴) بررسی سبکشناسی منظومه زیغوننامه عاشقی، نشریه سبک شناسی نظم ونثر(بهار ادب سابق) سال هجدهم، شماره دوازدهم، اسفند ،4151 شماره پی در پی ،449 صص 4-6.
- کزازی، میر جلال الدین(1381) بدیع، تهران: نشر مرکز.
- خانلری،پرویز(1389) وزن شعر فارسی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- همّایی، جلال الدین (1366) فنون بلاغت و صناعات ادبی،تهران: قطره.