ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب) شماره 76

سال : 15
شماره : 6
شماره پی در پی : 76

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 15، شماره 6، ، شماره پی در پی 76

واکاوی تطبیقی شخصیت و شخصیت‌پردازی در داستانهای تألیفی و ترجمه ‌ای دهه های 80 و 90 گروه سنی ب و ج براساس دیدگاه ماریا نیکولایوا

صفحه (141 - 160)
آزاده لاریجانی ، فرشته مؤمنی (نویسنده مسئول)، وجیهه ترکانی باراندوزی ، مریم شادمحمدی
تاریخ دریافت مقاله : تیر 1400
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : مهر 1400

چکیده

زمینه و هدف: در سالهای گذشته داستا‌نهای ترجمه ای نسبت به داستانهای تألیفی کودکان در کشور همواره در جذب مخاطب موفقتر بوده اند. بخشی از این موضوع ناشی از عواملی است که به ساختار محتوایی داستان برمیگردد. شخصیت‌ و شخصیت‌پردازی یکی از عناصر مهم در ساختار روایی داستان کودک و نوجوان است. در هر داستان، کاراکتر حالت پایدار نخستین را دگرگون میکند و مدار داستانی را بوجود می‌آورد. این پژوهش به مقایسه عنصر شخصیت و شخصیت‌پردازی از دیدگاه ماریا نیکولایوا در داستانهای تألیفی و ترجمه ای گروه سنی ب و ج، و بررسی تطبیقی ویژگیهای مسبب جلب مخاطب در این داستانها میپردازد تا علت اقبال به داستانهای ترجمه ای در مقایسه با داستانهای تألیفی در جذب مخاطب را از این منظر دریابد.

روش مطالعه: در این پژوهش تحلیلی-تفسیری با رویکرد اثبات‌گر (کمّی)، عناصر مختلف کاراکترسازی و شخصیت‌پردازی در یکایک نمونه ‌ها مورد مشاهده قرار گرفته ‌است. داده ها ابتدا به روش اسنادی و کتابخانه ای، از مطالعه و استخراج مجموعه ای از ویژگیهای شخصیت و شخصیت‌پردازی داستانهای پنجاه جلد کتاب (30 جلد ترجمه ای و 20 جلد تألیفی) از پرفروشترین کتابهای داستان کودک و نوجوان منتشرشده در بازه زمانی سالهای 95-85 گردآوری و طبقه بندی‌ شد. آنگاه با بدست‌آوردن مقدار عددی متغیرهای بررسی‌شده در شخصیت و شخصیت‌پردازی، تحلیل محتوای کیفی بر پایه نظریه ماریا نیکولایوا صورت گرفت.

یافته ها: یافته ها نشان میدهد که در هر دو نوع داستان، بیشتر کاراکترهای اصلی از نوع انسانی بوده و نسبت کاراکترهای اصلی از نوع انسانی در داستانهای ترجمه ای به تألیفی 90 درصد به 35 درصد بوده است. از میان کاراکتر‌های اصلی انسانی از نوع کودک نسبت داستانهای ترجمه ای به تألیفی 5-81 درصد به 5-54 درصد کاراکترهای اصلی بوده است. در 50 داستان بررسی‌شده تألیفی و ترجمه ای، بیشترین درصد به شخصیتهای خاکستری، پویا و تک‌بعدی اختصاص یافته و نسبت شخصیتهای خاکستری ترجمه ای به تألیفی 42 درصد به 18 درصد، شخصیتهای پویای ترجمه ای به تألیفی 46 درصد به 26درصد و نسبت شخصیتهای تک‌بعدی ترجمه ای به تألیفی 36 درصد به 28 درصد بوده ‌است. شخصیتهای کاراکترها در هر دو نوع ساده، برونگرا و فاقد انگیزه های پیچیده و از عناصر باورپذیری برخوردار بوده اند. بیشتر داستانهای ترجمه ای شخصیت‌پردازی تلفیقی داشته و در تألیفیها روش شخصیت‌پردازی غیرمستقیم و روش تلفیقی به یک اندازه بوده ‌است. در هر دو داستان، شخصیت‌پردازی بیرونی بیش از شخصیت‌پردازی درونی مورد توجه قرار گرفته و از میان ابزارهای مختلف برای شخصیت‌پردازی از سه ابزار کنش، گفتار و آشنایی‌زدایی) استفاده بیشتری شده ‌است.

نتیجه گیری: یافته های حاصل از تطبیق نتایج نشان ‌میدهند که کتابهای داستانی ترجمه ای نسبت به کتابهای تألیفی، بسبب رعایت بیشتر عوامل مؤثر در انتخاب کاراکتر و شخصیت‌‌پردازی بعنوان بخشی از اسباب گرایش کودکان و نوجوانان، در جذب مخاطبان خود موفقتر بوده اند.

کلمات کلیدی
کاراکتر , شخصیت‌پردازی , واکاوی تطبیقی , داستانهای تألیفی و ترجمه‌ای , گروه ب و ج , ماریا نیکولایوا