ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه

سال : 14
شماره : 9
شماره پی در پی : 67

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 14، شماره 9، ، شماره پی در پی 67

معرفی و بررسی سبکی - محتوایی نسخۀ خطی کلیات آشوب مازندرانی

صفحه (1 - 19)
خدیجه صفری کندسری ، مهدی محمدی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : تیر 1399
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : مهر 1399

چکیده

زمینه و هدف: یکی از شاعران پارسی گوی، که تاکنون ناشناخته مانده است، محمّدحسین آشوب مازندرانی است. هدف اصلی این پژوهش آن است تا ضمن تأمّل در ویژگیهای کلیات آشوب، شگردهای بیانی و ادبی اثر بررسی گردد و در پایان به این سؤال اصلی پژوهش «سبک ادبی و شیوه های خاص آشوب در چه مواردی خلاصه میشود؟» پاسخ داده شود.

روش مطالعه: پژوهش پیش رو، مطالعه ای نظری است که به شیوۀ پژوهش کتابخانه ای انجام شده است. محدوده و جامعۀ موردمطالعه، کلیات آشوب مازندرانی است. تنها نسخۀ خطی کلیات اشعار این شاعر، در کتابخانۀ «نور عثمانیه» استانبول ترکیه به شمارۀ4180 نگهداری میشود که تاکنون تصحیح انتقادی نشده است. محتوای این دیوان شامل قصاید، قطعات، غزلیات و مثنویی به نام «اعجازالابیان» است. آشوب بیشتر عمر خود را در سرزمین هند گذرانیده و در همانجا نیز وفات یافته است (م1099ه.ق).

یافته ها: زبان آشوب مستحکم است و واژه های شعریش تنگ و تُنُک نیست. در بحث وزن و قافیه، توانمندی او چشمگیر و در مواردی تحسین‌برانگیز است، امّا در محور اندیشه و محتوا، نظیر فقر و زهد، حرفهایش کلیشه ای و تکراری است و در منقبت ائمۀ اطهار مطلب نوی ندارد و صرفاً قصاید را با یک بیت مزیّن به نام ائمه میکند.

نتیجه گیری: نتایج نهایی مترتب بر این تحقیق، شناسایی نسخۀ خطی منحصربفرد کلیات آشوب و واکاوی شیوه های بیان و خصوصیات سبکی و ادبی و زبانی این شاعر در سبک هندی است که تاکنون در تاریخ زبان و ادبیات فارسی عصر صفویه مغفول مانده است.

کلمات کلیدی
نسخۀ خطی , سبک هندی , بررسی سبک شناسی , بررسی محتوایی , کلیات آشوب