- تعداد نمایش : 50
- تعداد دانلود : 48
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1982
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8142
سال : 19
شماره : 2
شماره پی در پی : 120
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 2،
،
شماره پی در پی 120
تحلیل و تبیین استعاره های مفهومی ترس و خشم در اشعار اوحدی مراغه ای
صفحه
(245
- 266)
فهیمه جاندوست ، خدیجه بهرامی رهنما (نویسنده مسئول)، مریم یوزباشی
تاریخ دریافت مقاله
: آذر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اسفند 1404
چکیده
زمینه و هدف: انسان بمنظور ادراک بهتر و بیشتر مفاهیم و گزاره های انتزاعی از استعاره هایی در ذهن خویش بهره میگیرد که دارای ساختاری مفهومی هستند که خود حاصل تجاربی هستند که انسان از دنیای پیرامون خویش بدست میآورد. یکی از جمله این مفاهیم ذهنی و انتزاعی ترس و خشم میباشد که اوحدی مراغه ای بعنوان یکی از شاعران مطرح قرن هشتم سعی در بتصویر کشیدن و عینی ساختن آن داشته است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل و بررسی استعاره های مفهومی خشم و ترس در اشعار اوحدی مراغه ای با تکیه بر نظریه لیکاف و جانسون میباشد.
روش پژوهش: روش مطالعه در این جستار توصیفی ـ تحلیلی است و بر اساس داده های حاصل آمده از گزیده ای از اشعار اوحدی مراغه ای در جام جم، منطق العشاق و غزلیات وی انجام شده است.
یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان میدهد که در جهانبینی شعری اوحدی مراغه ای، مفهوم ترس با استعاره هایی چون «قفس»، «تاریکی»، «سقوط» و فشار مورد توجه قرار گرفته است. همچنین، مفهومسازی خشم با نگاشت هایی چون «آتش» «طوفان» و «دیو» صورت گرفته است.
نتایج پژوهش: نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که ترس و خشم دو مفهوم انتزاعی هستند که با کارکردی دوگانه در اشعار اوحدی متجلی شده اند. ترس بعنوان ماهیتی منفعل و بازدارنده و خشم، با حالتی پویا و فعال بتصویر کشیده شده است. ترس و خشم در اشعار اوحدی، عنصری شناختی و معنابخش در نظام عرفانی اندیشه شاعر است که ذهن مخاطب را بسمت و سوی تعالی روحانی و پالایش نفس هدایت میکند.
کلمات کلیدی
زبانشناسی شناختی
, استعاره مفهومی
, اوحدی مراغه ای
, ترس و خشم.
- امیدعلی. حجت الله(1400). «تحلیل خشم در مثنوی مولوی با تکیه بر نظریه استعاره مفهومی لیکاف». متن پژوهی ادبی.دوره 25.شماره 88.صص 60-85.
- اوحدی مراغه ای. رکنالدین (1340). کلیات اوحدی اصفهانی معروف به مراغی (شامل دیوان، منطقالعشاق و جام جم). به تصحیح، مقابله و مقدمه: سعید نفیسی. تهران: امیرکبیر.
- بهرامیرهنما. خدیجه (1401). «بررسی تطبیقی طرح واره نیرو بر سیر و سلوک عارف در مثنوی معنوی مولانا و قصیده تائیه کبرای ابن فارض». ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی.شماره 69. صص 42- 13.
- تقیپور حاجبی. ساناز و دیگران(1401). «بررسی تطبیقی استعاره مفهومی ترس در آثار افغانی و ایشی گورو با تکیه بر دیدگاه لیکاف و جانسون». پژوهشهای بین رشته ای ادبی. دوره 4. شماره 8. صص 88-110.
- جانسون. مارک(1400). بدن در ذهن. ترجمه جهانشاه میرزا بیگی. چاپ پنجم. تهران.آگاه.
- جلوداریان. امید و اسماعیلی عصمت (1399). «بررسی درستی یا نادرستی کاربرد فنون بلاغی و استعاره های مفهومی در اخبار». ماهنامه تخصصی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال سیزدهم. شماره چهارم. پیاپی 50. صص 1 ـ 35.
- دریکوند. عصمت و دیگران(1401). «استعاره های مفهومی خشم در دیوان خاقانی». متن پژوهی ابی. دوره 26.شماره 94. صص 64-35.
- راسخ مهند. محمد (1393). درآمدی بر زبانشناسی شناختی. چاپ ششم. تهران: سمت، صص 8-9.
- شریفی مقدم. آزاده و فاطمی. فتانه سادات(1399). «مفهوم سازی استعاری خشم در پیکره زبانی و مصور نگاره های جنگ در هفت خوان رستم». مطالعات زبانی و بلاغی. دوره 11. شماره 21. صص 214-183.
- شفیعیکدکنی . محمدرضا (1366). صور خیال در شعر فارسی. تهران: نیل، ص 107.
- صفوی. کوروش (1395). درآمدی بر معنیشناسی. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، صص 28- 34 .
- صفوی. کوروش(1401). استعاره. چاپ سوم. تهران: علمی.
- فتوحی رودمعجنی. محمود (1390). سبک شناسی: نظریه ها، رویکردها و روش ها. تهران: سخن، صص325-324.
- کربلاییصادق. مهناز و ربیع پور. مهسا(1401).« بررسی مقابله ای استعاره های مفهومی شادی و ترس در ادبیات نوجوان در دو زبان فارسی و اسپانیایی: رویکردی شناختی». جستارهای زبانی. د13.ش1(پیاپی67).صص 493-523.
- لیکاف. جورج (1383). نظریه معاصر استعاره. به کوشش فرهاد ساسانی و همکاری گروه مترجمان. تهران: سوره مهر، ص 5.
- لیکاف. جورج و جانسون. مارک (1394). استعاره هایی که با آنها زندگی میکنیم. ترجمه: هاجر آقا ابراهیمی. تهران: نشر علم، ص 236.
- محمدی آسیابادی. علی و دیگران(1391). «طرحواره حجمی و کاربرد آن در بیان تجارب عرفانی». نشریه پژوهشهای ادب عرفانی(گوهر گویا). دوره 6. شماره 2. پیاپی 22. صص142-162.