ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19، شماره 1، فروردین 1405 ، شماره پی در پی 119

تحلیل شناختی حرف اضافه "به" در کودکان گروه سنی ب

صفحه (253 - 273)
فاطمه معینی ، مریم ایرجی (نویسنده مسئول)، فروغ کاظمی
تاریخ دریافت مقاله : آبان 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : آبان 1404

چکیده

زمینه و هدف: شبکه شعاعی مدلی برای بررسی ساختار معنایی واژگان است که در آن یک معنای مرکزی یا پیش‌نمونه ، هسته سازماندهی سایر معانی را تشکیل میدهد. بر اساس اطلاعات موجود، تاکنون پژوهشی در زمینه تحلیل گفتار کودکان در قالب شبکه شعاعی صورت نگرفته است. هدف از تحقیق حاضر، تحلیل شناختی حرف اضافه "به" در گفتار کودکان بر اساس دیدگاه شبکه شعاعی و در چارچوب معناشناسی شناختی است.

روش: این پژوهش بر مبنای نظریه رشد برونر (1995) پیش رفته و بدین منظور از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شد. داده ها با شیوه نمونه گیری تصادفی از 40 کودک در گروه سنی6 تا 9 سال از یک مدرسه در منطقه 2 تهران جمع‌آوری شد. با تحلیل گفتار کودکان، تلاش شد تا شبکه شعاعی حرف‌اضافه "به" در این سنین شناسایی و تحلیل شود.

یافته های پژوهش: کودکان ابتدا معنای پیش‌نمونه این حرف اضافه را فرا میگیرند و با روند رشد، شبکه شعاعی آن‌ها پیچیده تر میشود. بررسی معانی پیش‌نمونه نشان داد که معانی «حرکت به سمت هدف یا مقصد» و «انتقال» بیشترین بسامد را دارند. تحلیل داده ها حاکی از هم‌راستایی مفهومی میان معانی شبکه ‌شعاعی و معانی پیش‌نمونه است؛ به گونه ای که معنای «الصاق و اتصال» در امتداد معنای «حرکت به سمت مقصد» و معنای «مخاطب قرار دادن» همسو با معنای «انتقال» قابل تبیین است.

نتایج: یافته ها با نظریه مراحل رشد زبانی برونر همخوانی دارد و بر اهمیت بازنمایی‌های نمادی در یادگیری زبان تأکید میکند. با این حال، محدودیتهایی مانند جامعۀ آماری کوچک و پیچیدگی تحلیل شبکه شعاعی وجود دارد که ضرورت انجام پژوهشهای تکمیلی را نشان میدهد. نتایج این پژوهش میتواند در طراحی برنامه های آموزشی کودکان مؤثرتر باشد.

کلمات کلیدی
حروف اضافه , کودکان گروه سنی ب , شبکه شعاعی , معناشناسی شناختی , نظریۀ رشد برونر.