ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه

سال : 14
شماره : 9
شماره پی در پی : 67

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 14، شماره 9، ، شماره پی در پی 67

تبیین مبانی، علل و نتایج ایدئولوژیک مبارزه علیه جمشید و ضحاک در شاهنامۀ فردوسی

صفحه (195 - 213)
ویسه عزیزی ، پروانه عادلزاده (نویسنده مسئول)، کامران پاشایی فخری
تاریخ دریافت مقاله : اسفند 1399
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : خرداد 1400

چکیده

زمینه و هدف: شاهنامۀ فردوسی بعنوان یک اثر حماسی طبیعی در میان سایر حماسه‌های جهان جایگاهی ممتاز را به خود اختصاص داده است. یکی از دلایل این امر، مضمون عالی و برجستۀ فلسفه، علل و نتایج مبارزه در آن است که از آغاز تا فرجام این اثر در هریک از داستانهایش به نوعی صحنه‌های مهیج، غم‌انگیز و برانگیزانندۀ احساسات می‌آفریند. از مبارزات مهم در این اثر سترگ، مبارزه علیه جمشید و ضحاک در داستانهای مربوط به آنهاست که در این مقاله به بررسی فلسفه، علل و نتایج آن پرداخته میشود.

روش مطالعه: در پژوهش حاضر برای دستیابی بهتر و مفیدتر به اطلاعات، سعی شده است از روش کتابخانه‌ای استفاده شود. در این روش، پژوهشگر با مراجعه به منابع و مآخذ نوشتاری و کتابخانه‌ای، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، اطلاعات و داده‌های موردنیاز را جمع‌آوری میکند. در مرحلۀ بعدی، اطلاعات با روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

یافته‌ها: فردوسی حکیم از مبارزات شخصیتهای حماسی شاهنامه اهدافی والاتر از صرف روایت تاریخ گذشتگان ایران داشته است؛ فلسفۀ اصلی مبارزه علیه جمشید، بیدادگری آئینی و در داستان ضحاک، بیدادگری سیاسی-اجتماعی و فرهنگی وی است.

نتیجه‌گیری: داستان‌ ضحاک با ابعاد ضد سیاسی – اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایرانیان همراه است که با سرنگونی این شاه بیدادگر و به تخت نشستن فریدون فرزانۀ دادگر، نتایجی همچون صلح و امنیت، سیاست داد و دهش، زدودن آیینهای غلط و نابجای ضحاک، ترویج فرهنگ عقلانیت به جای پذیرش خرافات، یگانگی ایدئولوژیک، آباد کردن و مبارزه با ویرانگری و جنگ، رشد اقتصادی، تحکیم پایه‌های اقتصادی ازطریق بکارگیری نیروهای کارآمد در زمینۀ کشاورزی، تقویت بنیه‌های دفاعی با استخدام نیروهای نظامی و جنگی مستعد را درپی دارد.

کلمات کلیدی
شاهنامۀ فردوسی , جمشید , ضحاک , مبارزات فکری , نبرد ایدئولوژیک