ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه

سال : 14
شماره : 9
شماره پی در پی : 67

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 14، شماره 9، ، شماره پی در پی 67

بررسی شیوه‌های مقابله با مشکلات در کتب تعلیمی قرن شش تا هشت (مطالعۀ موردی بوستان، گلستان، کلیله و دمنه، مثنوی) براساس نظریۀ روان شناختی فولکمن و لازاروس

صفحه (121 - 139)
فاطمه دریکوند ، اکرم گلشنی (نویسنده مسئول)، فاطمه گلشنی
تاریخ دریافت مقاله : آذر 1399
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : اسفند 1399

چکیده

زمینه و هدف: در ادبیات تعلیمی فارسی، شیوه‌های خاص برخورد با مشکلات ازطریق تمثیل و حکایت و پند و اندرز به زبان شعر و نثر آورده شده است. موضوع و هدف این پژوهش تطبیق این راهکارها با یکی از نظریات روانشناسی مطرح عصر حاضر به نام تئوری مهارتهای مقابله‌ای است که توسط دو روانشناس آمریکایی، لازاروس و فولکمن در سال 1984 ارائه گردیده است و عمدتاً بر دو محور مسئله‌مدار و هیجان‌مدار بنا شده است.

روش مطالعه: روش پژوهش در این مقاله تحلیلی و توصیفی است و برای جمع‌آوری داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای استفاده شده است.

یافته‌ها: شیوه‌های مقابله با فشارهای روانی و مشکلات در آثار ادبی گلستان، بوستان، کلیله‌ودمنه و مثنوی‌معنوی تا حد بسیار زیادی با شیوه‌های مقابله‌ای براساس نظریۀ روانشناختی فالکمن و لازاروس قابل انطباق است.

نتیجه‌گیری: حاصل پژوهش بیانگر آن است که در کتب ذکرشده شیوۀ مقابله مسئله‌مدار که مبتنی بر خردورزی و اقدام است، در مقایسه با شیوۀ هیجان‌مدار از بسامد بیشتری برخوردار است. در بوستان و گلستان سعدی، شیوۀ مقابلۀ هیجان‌مدار بیش از شیوۀ مقابلۀ مسئله‌مدار بچشم میخورد. در کلیله‌ودمنه بیش از همه با شیوه‌های مقابله‌ای مسئله‌مدار مثبت، مؤثر و کارآمد مواجه هستیم. در مثنوی نیز از شیوۀ مسئله مدار مثبت و از سبک مقابله ای هیجان مدار بشکل کمرنگ بهره گرفته شده است.

کلمات کلیدی
مقابله با مشکلات , سبک مقابله ای مسئله مدار و هیجان-مدار , نظریۀ فولکمن و لازاروس , بوستان و گلستان , کلیله و دمنه , مثنوی معنوی