Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361912620261023A Syntactic Analysis of Verb Moods and Structures of Restriction and Limitation in the Stories of Mahmoud Dowlatabadi (2011–2021)تحلیل نحوی وجوه فعل و حصر و قصر داستانهای محمود دولت آبادی در بازه زمانی1400 –1390305325835510.irandoi.2002/bahareadab.2026.8355enKobraVeisiDepartment of Persian Language and Literature, ShK.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Irannokobra.veisi@iau.ac.irAsgharRezapourianDepartment of Persian Language and Literature, ShK.C., Islamic Azad University, Shahrekord, Iranyesrezaporian@iau.ac.irJournal Article20260524BACKGROUND AND OBJECTIVES: The science of *Ma‘āni* (semantics/rhetorical syntax) is a branch of rhetoric that examines the alignment of linguistic structure with the exigencies of the context (*muqtadā-ye ḥāl*), as well as the transmission of meanings and secondary rhetorical purposes within the discourse. By skillfully employing the techniques of this discipline, a writer can craft narrative-driven, contemplative prose and enrich the text"s semantic and emotional layers. Mahmoud Dowlatabadi, a prominent figure among the third generation of Iranian fiction writers, holds a distinguished place in contemporary Persian literature; the linguistic and narrative characteristics of his works offer an ideal basis for examining the interplay between syntax and meaning. Study Method: This fundamental research aims to syntactically analyze verb moods and the rhetorical devices of restriction and limitation (*ḥaṣr* and *qaṣr*) in Dowlatabadi’s fiction; the study employs a descriptive-analytical method combined with a statistical approach for data collection and analysis. METHODOLOGY: The present study, which aims to examine the syntax of verb moods and the structures of restriction and limitation (*hasr* and *qasr*) in the fictional works of Dowlatabadi, is fundamental in nature and employs a descriptive-analytical method combined with a statistical approach for data collection. FINDINGS: The findings indicate that Dowlatabadi establishes a semantic link between sentence structure and meaning; furthermore, his use of the science of *Ma"ani* (semantics/rhetoric of meaning) transcends mere ornamentation, playing an integral role in narrative structure, characterization, atmosphere creation, and the conveyance of the author"s perspective. He employs techniques such as omission and inclusion, structural brevity and length, sentence connection and disconnection, and other syntactic potentials to foreground meaning and evoke the characters" mental and emotional states. CONCLUSION: In Dowlatabadi’s works, the study of semantics (*‘ilm-e ma‘āni*) serves not only the rhetoric and aesthetics of the text but also plays a fundamental role in the semantic, psychological, and social layers of the narrative; this is precisely what renders Dowlatabadi’s prose style vibrant, impactful, thought-provoking, and unique.زمینه و هدف : علم معانی یکی از شاخه های علم بلاغت است که به بررسی تناسب ساختار کلام با مقتضای حال و چگونگی انتقال معانی و اغراض ثانوی در بافت سخن میپردازد . نویسنده میتواند با بهره گیری هنرمندانه از شگردهای علم معانی ، نثری روایت‌ محور و اندیشه ورزانه خلق کند و بر لایه های معنایی و عاطفی متن بیفزاید . محمود دولت آبادی از نوبسندگان نسل سوم داستان نویسی ایران است که جایگاه خاصی در ادب فارسی داستان نویسی معاصر دارد و ویژگیهای زبانی و روایی آثار او زمینه مناسبی برای بررسی پیوند میان نحو و معنا فراهم میکند . روش مطالعه : پژوهش حاضربا هدف بررسی نحوی وجوه فعل و حصر و قصر در آثار داستانی دولت آبادی ، بنیادی و از نظر گردآوری داده ها با روش توصیفی – تحلیلی و رویکرد آماری انجام شده است. یافته ها : یافته ها نشان میدهد دولت آبادی از علم معانی میان ساختار جمله و معنا ارتباط معنایی ایجاد کرده و همچنین کاربرد علم معانی صرفاً جنبه آرایه ای ندارد بلکه با ساختار روایت ، شخصیت پردازی ، فضاسازی و انتقال دیدگاه نویسنده در ارتباط است . از حذف و ذکر ، کوتاهی و بلندی ساختارها ، پیوند و گسست جمله ها و دیگر ظرفیتهای نحوی برای برجسته سازی معنا و القاءحالات ذهنی و عاطفی شخصیتها استفاده نموده است. نتیجه گیری : علم معانی در آثار دولت آبادی نه تنها در خدمت بلاغت و زیبایی شناسی متن است ؛ بلکه در لایه های معنایی ، روانی و اجتماعی روایت نیز نقش اساسی ایفا میکند و همین موضوع باعث شده زبان نثر دولت آبادی، زبانی زنده ، مؤثّر ، تأمّل برانگیز و منحصر به فرد باشد.علم معانی, داستان نویسی معاصر, تحلیل نحویSemantics, contemporary fiction writing, syntactic analysis.https://bahareadab.com/downloadPDF/2077.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2077.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل نحوی وجوه فعل و حصر و قصر داستانهای محمود دولت آبادی در بازه زمانی1400 –1390https://bahareadab.com/en/article/A Syntactic Analysis of Verb Moods and Structures of Restriction and Limitation in the Stories of Mahmoud Dowlatabadi (2011–2021)