Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361912020260421Analysis of the prose writing style of Sheikh Ahmad Jam (Jandeh Pil)واکاوی سبک نثرنویسی شیخ احمد جام (ژَنده پیل)113132812310.irandoi.2002/bahareadab.2026.8123enMojtabaAhmadvandPhD in Persian Language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran.yesdr.mojtaba.ahmadvand@gmail.comJournal Article20251121BACKGROUND AND OBJECTIVES: The works of the great Sufi masters constitute a significant part of Persian literature, and studying them can reveal new dimensions of language, structure, and mystical thought. Among these luminaries, Sheikh Ahmad Jām Nāmaqi, famously known as Zhandepil, holds a special place. This study aims to elucidate the characteristics of his prose works and to demonstrate their value and position in Persian mystical literature by analyzing them on three levels: linguistic, literary, and intellectual. METHODOLOGY: This research was conducted using a descriptive–analytical approach based on library studies. Numerous examples from Sheikh Ahmad Jām’s prose works were extracted, categorized, and analyzed across the three levels of language, literature, and thought. In each category, prominent features were examined alongside textual evidence. FINDINGS: The findings indicate that, at the linguistic level, Sheikh Jām’s writings belong to the style of Mursal and simple prose. His clear inclination toward simplicity aligns with his goal of disseminating mystical ideas among the general public. At the literary level, the figures of speech most frequently employed are simile and metonymy, reflecting the author’s effort to facilitate the understanding of Sufi concepts and to establish an effective connection with readers. At the intellectual level, his works reflect a broad range of mystical teachings, including interpretations of Quranic verses, explanations of the path to divine realization, descriptions of the spiritual stages of seekers, and an emphasis on indifference to public judgment. CONCLUSION: A three-level examination of Sheikh Ahmad Jām’s prose demonstrates a purposeful connection between linguistic simplicity, deliberate use of literary devices, and the coherence of his mystical thought. Simple prose serves as a tool for spreading Sufi teachings to the general public; literary devices play an explanatory and facilitative role; and intellectual content provides a structured framework for mystical practice. Accordingly, his works represent a prominent example of the integration of popular language with profound mystical thought in Persian literature and can be considered a valuable resource for understanding Sufi prose and the intellectual developments of Iranian mysticism.زمینه و هدف: آثار بزرگان صوفیه بخش مهمی از ادب فارسی را تشکیل میدهد و بررسی آنها میتواند ابعاد تازه ای از زبان، ساختار و اندیشه های عرفانی را آشکار سازد. در میان این بزرگان، شیخ احمد جام نامقی مشهور به ژَنده پیل جایگاهی ویژه دارد. این پژوهش با هدف تبیین ویژگیهای آثار منثور وی و نشان‌دادن ارزش و جایگاه آنها در ادب عرفانی فارسی، به تحلیل این آثار در سه سطح زبانی، ادبی و فکری میپردازد. روش‌ها: این تحقیق با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایۀ مطالعۀ کتابخانه ای انجام شده است. نمونه های بسیاری از متن آثار منثور شیخ احمد جام استخراج و در سه سطح زبانی، ادبی و فکری دسته بندی و تحلیل شده اند و در هر بخش، ویژگی‌های شاخص همراه با شواهد متنی بررسی گردیده است. یافته ها: یافته ها نشان میدهد که در سطح زبانی، نوشته های شیخ جام در شمار آثار سبک مرسل و ساده قرار میگیرد و گرایش آشکار او به ساده نویسی، با هدف ترویج اندیشه های عرفانی در میان عموم مردم هماهنگ است. در سطح ادبی، آرایه های «تشبیه» و «کنایه» بیش از دیگر صنایع به کار رفته اند که بیانگر تلاش نویسنده برای تفهیم آسان مفاهیم صوفیانه و برقراری ارتباط مؤثر با مخاطبان است. در سطح فکری، آثار وی بازتاب‌ طیف گسترده ای از آموزه های عرفانی، از جمله تفسیر آیات قرآن، تبیین راه وصول به حق، شرح مقامات سالکان و تأکید بر بی‌اعتنایی به داوری مردم است. نتیجه گیری: واکاوی سبک نثرنویسی شیخ احمد جام نشان میدهد که میان سادگی زبانی، کاربرد هدفمند آرایه های ادبی و انسجام اندیشۀ عرفانی او، پیوندی هدفمند برقرار است. سادگی نثر، ابزاری برای گسترش تعلیمات صوفیانه در میان عموم مردم است؛ آرایه های ادبی، نقش تسهیل‌کننده و تبیینی دارند و مضامین فکری، چارچوبی منسجم از سلوک عرفانی ارائه میکنند. بدین‌ترتیب، آثار او نمونه ای شاخص از پیوند میان زبان مردمی و اندیشه عمیق عرفانی در ادب فارسی به شمار می‌آید و می‌توان آنها را یکی از منابع مهم در شناخت نثر عرفانی و تحولات فکری تصوف ایرانی دانست.احمد جام, سبک‌شناسی, سطح زبانی, سطح ادبی, سطح فکریAhmad Jām - Stylistics - Linguistic Level - Literary Level -https://bahareadab.com/downloadPDF/1976.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1976.pdfhttps://bahareadab.com/article/واکاوی سبک نثرنویسی شیخ احمد جام (ژَنده پیل)https://bahareadab.com/en/article/Analysis of the prose writing style of Sheikh Ahmad Jam (Jandeh Pil)