Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361912020260421An Analysis of the Attributes Ascribed to Women in Persian Proverbs within the Framework of Cultural Linguisticsبررسی ویژگیهای منتسب به زنان در نقش همسری و مادری در ضرب‌المثلهای فارسی از منظر زبانشناسی فرهنگی122811910.irandoi.2002/bahareadab.2026.8119enKimiaKiyanpourDepartment of Linguistics, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran.no kimia.kiyanpour@iau.irBehzadRahbarDepartment of Linguistics, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.yesbehzadrahbar@atu.ac.irMohammadrezaOurojiDepartment of Linguistics, Za.C., Islamic Azad University, Zanjan, Iran.nomohammadreza.oroji@iau.ac.irJournal Article20251113BACKGROUND AND OBJECTIVES: Proverbs, as mirrors, reflect the cultural and social characteristics of their respective societies. This study aims to examine social and cultural perspectives on women and their rights within the framework of Sharifian’s (2017) cultural linguistics, using a descriptive-analytical approach with a focus on proverbs. It seeks to explore Iranian society’s views regarding categories, schemas, and cultural metaphors related to women. METHODOLOGY: The dataset includes 2,723 proverbs collected from two authoritative sources: The Great Dictionary of Persian Proverbs (Zolfaghari, 2013) and Folk Culture (Amini, 2013). Cultural linguistic analysis tools were applied to examine, separate, and categorize proverbs associated with women, particularly in contrast with men, to analyze women’s categories, schemas, and cultural metaphors. FINDINGS: The findings reveal that these proverbs predominantly emphasize negative aspects of women’s character in the role of wife, with negative connotations outweighing positive ones compared to their role as mothers. Women’s status varies: as mothers, they are described respectfully and occupy a high position, whereas as wives, they are judged harshly and often unfairly, sometimes to an extreme degree. Moreover, the study shows that changes in linguistic structures of proverbs do not correspond to social changes; the evolution of women’s roles from housewives to active social and cultural agents is not reflected. CONCLUSION: Considering that contemporary Iranian society generally holds more positive views of women and conditions for improving their status have emerged, the differences in perspectives and beliefs deserve careful investigation. These findings can benefit sociolinguists, anthropologists, and intercultural studies scholars.زمینه و هدف: ضرب‌المثلها همچون آینه ای ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی جوامع خود را منعکس میکنند‌ و در تداوم یا رنگباختگی این ویژگیها نقش بسزایی دارند. هدف از نگارش این مقاله، بررسی دیدگاههای اجتماعی و فرهنگی نسبت به زنان و حقوق آنان در چارچوب زبانشناسی فرهنگی شریفیان (2017) با تکیه بر ضرب‌المثلهاست. این پژوهش درصدد است نگاه جامعۀ ایرانی را در مورد مقوله ‌، طرحوارهها و استعارههای فرهنگی زنان مورد واکاوی قرار دهد. روشها: روش این پژوهش توصیفی‌ ـ تحلیلی است و جامعۀ آماری مورد بررسـی در ایـن مطالعه، شامل 2723 ضرب‌المثل است که از دو منبع معتبر مکتوب فرهنگ بزرگ ضرب‌المثلهای فارسی (ذوالفقاری، ۱۳۹۲) و فرهنگ عوام (امینی، 1392) جمع‌آوری شده است. برای تحلیـل مجموعۀ دادهها از ابزار تحلیلی زبانشناسی فرهنگی استفاده شده است. یافته ها: نتایج تحقیق نشان میدهد که ساختار ضرب‌المثلهای یادشده عمدتاً بر برجسته کردن جنبه های منفی شخصیت زن در نقش همسری تأکید دارد و مضامین منفی منتسب به زنان در این نقش بیشتر از مضامین مثبت در مقایسه با نقش مادری است. همچنین در بررسی ضرب‌المثلها میتوان آشکارا جایگاه متغیر زنان را مشاهده کرد، زیرا او گاه با زبانی محترمانه در نقش مادری توصیف میشود و در اوج است و گاه با داوریهای بیرحمانه و مغرضانه در نقش همسری تا حد ابلیس نزول مییابد. افزون بر این، پژوهش حاضر نشان میدهد که تغییرات ساختارهای زبانی در ضرب‌المثلها همسو با تغییرات ساختارهای اجتماعی نیست و تحول در نقش زن از همسری خانه دار تا نیروی کنشگر و فعال در عرصه اجتماعی و فرهنگی در ضرب‌المثلها مشاهده نمیشود. نتیجه گیری: با توجه به اینکه امروزه دیدگاه جامعـه و فرهنک ایرانی نسـبت بـه زنان در کل مثبت‌تر شده و شرایط لازم برای ارتقای جایگاه آنان بوجود آمده است، تفاوت در نگرشها و باورها مورد واکاوی قرار میگیرد. نتایج این پژوهش می‌تواند برای زبانشناسان اجتماعی، مردمشناسان، دست‌اندرکاران مطالعات بینافرهنگی سودمند باشد.زبانشناسی فرهنگی, زن, جنسیتگرایی, ضرب‌ا‌لمثلهای فارسیcultural linguistics, Persian proverbs, sexism, women’s attributes https://bahareadab.com/downloadPDF/1971.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1971.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی ویژگیهای منتسب به زنان در نقش همسری و مادری در ضرب‌المثلهای فارسی از منظر زبانشناسی فرهنگیhttps://bahareadab.com/en/article/An Analysis of the Attributes Ascribed to Women in Persian Proverbs within the Framework of Cultural Linguistics