Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361811820260220Stylistic Analysis of Attar Neyshaburi's Asrarnameh Based on the Views of Michael Halliday and Ruqyeh Hassanتحلیل سبکی اسرارنامه عطار نیشابوری بر اساس آرای مایکل هالیدی و رقیه حسن229249805610.irandoi.2002/bahareadab.2026.8056enMojtabaAkbariDepartment of Persian Language and Literature , Yl.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.nomojtba.akbari@iau.irKhadijehBahrami RahnamaDepartment of Persian Language and Literature , Yl.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.yes bahramirahnama@iau.ac.ir MaryamYouzbashiDepartment of Persian Language and Literature , Yl.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.noJournal Article20251004BACKGROUND AND OBJECTIVES: Hallidi"s Systematic Functional Linguistics (SFL) and Ruqyeh Hassan"s Theory of Textual Coherence are considered the most accurate tools for identifying stylistic features and semantic relationships in literary texts. Attar Neyshaburi"s Asrarnameh is one of the most prominent mystical works of Persian literature, which expresses complex concepts such as self-knowledge, divine love, and unity of being with allegorical and multilayered language. The aim of the present study is to examine the stylistic components of Attar"s Asrarnameh based on Halliday"s three meta-roles (ideological, interpersonal, and textual) and Ruqyeh Hassan"s Theory of Coherence in order to determine the stylistic characteristics and methods of creating meaning in this mystical work. METHODOLOGY: The research was conducted using a descriptive-analytical method and a qualitative approach. First, using Halliday’s systematic role-oriented linguistic framework, the text of the Asrarnameh was analyzed in three layers of meta-role: ideological, interpersonal, and textual. Then, the components of textual coherence (referential coherence, deletion, substitution, relevance, and lexical coherence) were examined based on the theory of Ruqyeh Hassan. The analysis was conducted based on the entire text of the Asrarnameh (Shafi’i Kadkani revised edition) and without sampling. FINDINGS: In the meta-role, material (51%), mental (26%), and relational (18%) processes have the highest frequency and have made abstract mystical concepts understandable through concretization and corporeality. In the interpersonal meta-role, the imperative mood with a very high frequency (63% of modal verbs) strengthens the discourse relationship of “master-disciple” and directly calls the audience to the mystical path. In the metatextual role, personal reference (especially the third person pronoun to refer to God and the elder), deletion and substitution are the most important grammatical coherence tools. In lexical coherence, repetition (especially the repetition of key words such as heart, soul, love) and semantic contrast (light/darkness, extinction/survival) have the highest frequency and have played a key role in creating a mystical context. CONCLUSION: The stylistic analysis of the Asrarnameh based on the Halliday and Hassan approach showed that Attar has created a completely personal and distinctive style by intelligently combining material and mental processes, direct imperative aspect and lexical coherence tools (repetition and contrast). This style not only makes the abstract concepts of mysticism tangible and experiential, but also actively places the audience in the disciple-elder relationship and invites them to the journey and path. The results of this research can provide a model for the stylistic analysis of other mystical works of Persian literature.زمینه و هدف: زبانشناسی نقشگرای نظاممند هالیدی (SFL) و نظریه انسجام متنی رقیه حسن از دقیقتر ابزارها برای شناسایی ویژگیهای سبکی و روابط معنایی در متون ادبی به شمار میروند. منظومه اسرارنامه عطار نیشابوری یکی از برجسته ترین آثار عرفانی ادبیات پارسی است که با زبان تمثیلی و چندلایه، مفاهیم پیچیده ای چون خودشناسی، عشق الهی و وحدت وجود را بیان میکند. هدف پژوهش حاضر، بررسی مولفه های سبکی اسرارنامه عطار بر اساس سه فرانقش هالیدی (اندیشگانی، بینافردی و متنی) و نظریه انسجام رقیه حسن است تا تشخص سبکی و شیوه های خلق معنا در این اثر عرفانی مشخص شود. روشها: پژوهش به روش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کیفی انجام شده است. ابتدا با استفاده از چارچوب زبانشناسی نقشگرای نظام‎مند هالیدی، متن اسرارنامه در سه لایه فرانقش اندیشگانی، بینافردی و متنی تحلیل شد. سپس مولفه های انسجام متنی (انسجام ارجاعی، حذف، جایگزینی، ربط و انسجام واژگانی) بر اساس نظریه رقیه حسن بررسی گردید. تحلیل بر پایه کل متن اسرارنامه (چاپ تصحیح شفیعی‌کدکنی) و بدون نمونه گیری انجام گرفت. یافته ها: در فرانقش اندیشگانی، فرایندهای مادی (۵۱٪)، ذهنی (۲۶٪) و رابطه ای (۱۸٪) بالاترین بسامد را دارند و مفاهیم انتزاعی عرفانی را ازطریق ملموسسازی و جسمانیکردن قابل‌درک کرده اند. در فرانقش بینافردی، وجه امری با بسامد بسیار بالا (۶۳٪ از فعلهای وجهی) رابطه گفتمانی «پیر‒مریدی» را تقویت کرده و مخاطب را مستقیماً به سلوک عرفانی فرامیخواند. در فرانقش متنی، ارجاع شخصی (به ویژه ضمیر سوم‌شخص برای اشاره به خداوند و پیر)، حذف و جایگزینی مهم‌ترین ابزارهای انسجام دستوری هستند. در انسجام واژگانی نیز تکرار (به ویژه تکرار واژههای کلیدی مانند دل، جان، عشق) و تضاد معنایی (نور/ظلمت، فناء/بقاء) بالاترین بسامد را دارند و نقش کلیدی در خلق بافتار عرفانی ایفا کرده اند. نتیجه گیری: تحلیل سبکی اسرارنامه بر اساس رویکرد هالیدی و حسن نشان داد که عطار با تلفیق هوشمندانه فرایندهای مادی و ذهنی، وجه امری مستقیم و ابزارهای انسجام واژگانی (تکرار و تضاد)، سبکی کاملاً شخصی و متمایز خلق کرده است. این سبک نه تنها مفاهیم انتزاعی عرفان را ملموس و قابل‌تجربه میسازد، بلکه مخاطب را به صورت فعال در رابطه مرید‒پیر قرار داده و او را به سیر و سلوک دعوت میکند. نتایج این پژوهش میتواند الگویی برای تحلیل سبکی دیگر آثار عرفانی ادبیات پارسی ارائه دهد.زبانشناسی نقشگرا, هالیدی, اسرارنامه, فرانقش اندیشگانی, وجه, انسجام متنی.Functional linguistics, Halliday, Asrarname, meta-intellectual function, aspect, textual coherence.https://bahareadab.com/downloadPDF/1952.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1952.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل سبکی اسرارنامه عطار نیشابوری بر اساس آرای مایکل هالیدی و رقیه حسنhttps://bahareadab.com/en/article/Stylistic Analysis of Attar Neyshaburi's Asrarnameh Based on the Views of Michael Halliday and Ruqyeh Hassan