Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361811320250923Khaghani's Different Interpretations and Readings of Reasonبرداشتها و خوانشهای متفاوت خاقانی از عقل315326797810.22034/bahareadab.2025.7978enSeyedehParnian DaryabariAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, WT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.yesParniyan1355@iau.ac.irJournal Article20250609BACKGROUND AND OBJECTIVES: This article examines the different themes of reason in Khaqani"s poetry collection to explain the prismatic and multifaceted view of this famous poet on reason. Although Khaqani pays attention to the category of reason in several instances in his poetry collection, he cannot be considered an absolute rationalist poet or, on the contrary, an anti-rationalist poet. METHODOLOGY: The research is a theoretical study conducted in the manner of library research. The scope and community of the study were Khaqani"s poems by Ziauddin Sajjadi, published by Markaz Publishing House. FINDINGS: Although Khaqani"s diverse and rich world and his complete attention to verbal and spiritual arts and the creation of novel combinations, take the status and prestige of this unique poet beyond limiting him to the circle of rationalism and such approaches, what emerges from his poems indicates that he was not indifferent to the fundamental issues of existence. This can be seen from his strong attack on philosophy and philosophers on the one hand and his criticism of superstition and superstition on the other. CONCLUSION: Khaqani"s view of reason and his understanding of this category are fundamentally different in the face of Sharia, wisdom, and love. What is at issue is Khaqani"s different reading of reason and the superiority and privilege of love over reason in his view.زمینه و هدف: این نوشتار با بررسی مضامین متفاوت عقل در دیوان اشعار خاقانی به توضیح نگاه منشوری و چندوجهی این شاعر مشهور در باره عقل میپردازد. اگر چه خاقانی در موارد متعددی از دیوان اشعار خود به مقولۀ عقل، توجه نشان میدهد، اما به هیچ روی نمیتوان به طور مطلق او را شاعری خردگرا و یا در مقابل آن، عقل ستیز تلقی کرد. روش ها: پژوهش پیشرو، مطالعه ای نظری است که به شیوه پژوهش کتابخانه ای انجام شده است. محدوده و جامعه مورد مطالعه، اشعار خاقانی به کوشش ضیاء الدین سجادی بوده که توسط نشر مرکز منتشر شده است. یافته ها: دنیای متنوع و پرنقش و نگار خاقانی و توجه تام و تمام او به صنایع لفظی و معنوی و برساختن ترکیبات بدیع، اگرچه مقام و منزلت این شاعر بی همتا را فراتر از آن میبرد که او را در دایرۀ عقل گرایی و رویکردهایی از این قبیل محدود کنیم، اما آنچه از اشعار وی برمی آید نشانگر آن است که چندان هم به مباحث بنیادی هستی، بی تفاوت نبوده است. این موضوع را میتوان از تازش سخت او به فلسفه و فلاسفه از سویی و نقد خرافه و خرافه پردازی از سوی دیگر، دریافت. نتیجه گیری: نگاه خاقانی به عقل و برداشت او از این مقوله در مواجهه با شرع، حکمت و عشق تفاوت اساسی دارد. آنچه مطرح است خوانش متفاوت خاقانی از عقل و تفوق و امتیاز عشق در برابر عقل در نگاه اوست.اشعار خاقانی, عقل, عشق, شرع, حکمت, فلسفه, تصوفKhaqani's poems, reason, love, Sharia, wisdom, philosophy, Sufism.https://bahareadab.com/downloadPDF/1879.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1879.pdfhttps://bahareadab.com/article/برداشتها و خوانشهای متفاوت خاقانی از عقلhttps://bahareadab.com/en/article/Khaghani's Different Interpretations and Readings of Reason