Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361811220250823A comparative study of the theme of existence and nonexistence in the views of Rumi and Blakeبررسی تطبیقی مضمون وجود و عدم در نگاه مولانا و بلیک121141789710.22034/bahareadab.2025.7897enFereshtehZareMaster's student in Persian Language and Literature, Shiraz University, Shiraz, Iran.nofereshteh.zare@hafez.shirazu.ac.irElhamKhalili JahromiAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Shiraz University, Shiraz, Iran.yeskhalilijahromi115@yahoo.comJournal Article20250301BACKGROUND AND OBJECTIVES: Comparative literature in the realm of mysticism functions as a universal language that unites poets and thinkers from diverse cultural and geographical backgrounds under the canopy of a single, authentic tree. Mystical poets across cultures and ages transcend linguistic conventions, creating new imagery and themes grounded in intuition. Among these significant themes, which frequently recur in the works of major mystical literary figures, are the concepts of "being" and "non-being" terms that are relatively synonymous with existence and nothingness, transience and permanence, among others. Jalal al-Din Rumi and William Blake are two prominent mystical poets who lived nearly five centuries apart, each emerging from distinct cultural and geographical contexts. Although existing research indicates that Blake was not directly influenced by Rumi’s works, their shared mystical outlook led to comparable perspectives on the nature of reality and the quest for truth beyond the material world. Despite this conceptual affinity, their poetic styles and rhetorical expressions differ significantly. METHODOLOGY: This study, therefore, conducts a comparative analysis of the concepts of "being" and "non-being" in William Blake’s The Marriage of Heaven and Hell and Rumi’s Divan-e Shams, examining their semantic and metaphorical dimensions and highlighting both the similarities and differences between the two poets. FINDINGS: Rooted in the tradition of Islamic mysticism, Rumi envisions a mystical journey aimed at attaining ultimate truth through the dissolution of the individual ego and its union with the Divine Beloved. In contrast, Blake, working within the Christian mystical framework, employs a symbolic and often paradoxical language to affirm the preservation of creative individuality, the reconciliation of opposites, and the re-sacralization of the human self. CONCLUSION: As demonstrated, both poets regard the perceptible world and the outward senses as veils that obscure inner vision and hinder the apprehension of truth. In Rumi’s mystical thought, liberation from these veils is realized through annihilation in divine love; in contrast, Blake’s vision manifests this liberation as the emergence of genius and the transcendence of sensory perception. Rumi’s conceptual metaphors of being and non-being are expansive and fluid: non-being may signify absolute existence, the unseen realm, or the Divine (such as Shams or God), while at other times it denotes the material world and its transient beings. Similarly, being may indicate true existence or, conversely, the ephemeral world and the ego-self. Thus, meaning fluctuates among synonymous, antithetical, and paradoxical dimensions. In contrast, Blake’s rhetorical mode is more structured and symbolic: by emphasizing oppositional imagery, he aims at reconciling polarities and awakening imaginative insight, primarily through the tension between spiritual reality and embodied material existence.زمینه و هدف: ادبیّات تطبیقی در ساحت عرفان، زبان مشترکی میشود که شاعران و متفکّران بسیاری را با وجود تفاوتهای فرهنگی و جغرافیایی در زیر سایه یک درخت واحد و حقیقی جای میدهد. شاعران عارف مسلک در هر فرهنگ و تاریخی از قرادادهای زبانی و واژگانی گذر کرده و با برجسته کردن معانی برآمده از شهود، تصاویر و مضامین نو خلق کرده اند. از جمله مضامین بنیادین که در آثار شاعران ادبیّات عرفانی حضور چشمگیری دارد، مفهوم "وجود" و "عدم" است که در ترادف نسبی با واژگانی چون هست و نیست، فنا و بقا و ... قرار میگیرد. مولانا جلال‌الدّین و ویلیام بلیک دو عارف سرآمد که با حدود 5 قرن فاصله زمانی در دو خاستگاه فرهنگی و جغرافیایی متفاوت می‌زیسته اند و بنا بر پژوهشهای موجود بلیک تأثیر مستقیمی از آثار مولانا نگرفته است؛ اما جهانبینی عرفانی آنها موجب شکلگیری دیدگاهی نسبتاً مشترک درباره ماهیّت جهان و جستجوی حقیقت در جایی فراتر از جهان مادّی شده است. با این حال اسلوب و زبان این دو شاعر تفاوتهای بنیادینی نیز دارد. روشها: پژوهنده در این مقاله به تطبیق و تحلیل مضمون "وجود" و "عدم" در کتاب The Marriage of Heaven and Hell ویلیام بلیک و دیوان شمس مولانا جلال‌الدّین در لایه های معنایی و استعاری پرداخته و وجوه اشتراکی و افتراقی میان آنها را بیان داشته است. یافته ها: مولانا با تکیه بر سنت‌ عرفان اسلامی، به سلوکی عاشقانه باور دارد که حقیقت را در نیستیِ وجود فردی و ذوب شدن در معشوق جستجو میکند، حال آنکه بلیک در دل سنت مسیحی با زبانی نمادین به حفظ نوعی فردیت خلّاق، آشتی اضداد و بازگشت امری قدسی در درون انسان تأکید دارد. نتیجه: چنانکه معلوم گردید، هر دو شاعر جهان محسوس و حواس ظاهر را مانعی در برابر شهود باطن و درک حقیقت میدانند. در عرفان مولانا، راه رهایی از این حجاب، فنای در عشق است، که در اندیشه بلیک، به سان نبوغ و گذر از حواس ظاهر جلوه میکند. استعاره های مفهومی مولانا از وجود و عدم گسترده و سیّالند: عدم گاه به معنای وجود مطلق، عالم غیب یا شمس و خدا و گاه به دنیای مادّی و مخلوقات اطلاق میشود. وجود نیز گاهی معنای وجود حقیقی دارد و گاه نمود جهان فانی و انانیّت انسانی است؛ بدین ترتیب، معنا در این واژگان، میان مفاهیم مترادف، متقابل و پارادوکسیکال در نوسان است. در مقابل، سبک بلاغی بلیک چنین تنوّعی ندارد و او با برجسته سازی نمادهای متضاد، در پی آشتی نیروهای متقابل و بیداری قوای خیال است و این تقابل بیشتر میان واقعیت معنوی در برابر جهان مادی نمود می‌یابد.وجود, عدم, هست, نیست, بقا, فنا, مولانا, بلیکbeing, non-being, existence, nothingness, transience, permanence, Rumi, Blakehttps://bahareadab.com/downloadPDF/1856.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1856.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی تطبیقی مضمون وجود و عدم در نگاه مولانا و بلیکhttps://bahareadab.com/en/article/A comparative study of the theme of existence and nonexistence in the views of Rumi and Blake