Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361811020250622A comparative study of the description of stone types in the Damascus Nakhb-e-Duhr and the Hamadani Ajaib-nameh with two gemology books (Tansukh-nameh and Arays-al-Jawaher).بررسی تطبیقی توصیف انواع سنگها در نخبه الدهر دمشقی و عجایب‌نامه همدانی با دو کتاب جواهر‌‌شناسی (تنسوخنامه و عرایس‌الجواهر)4167783910.22034/bahareadab.2025.7839enParvinAbyazi EsfahlanAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran.yesP.abyazi@pnu.ac.irAhmadMohammadiAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran.noa_mohammadi56@pnu.ac.irJournal Article20241202BACKGROUND AND OBJECTIVES: In this article, a comparative study of the types of stones in two works (Nakhbah-e-Dahr) by Damascus and (Ajaib-e-Nameh) by Hamedani, with two books on gemology titled (Tansukh-e-Ilkhani) by Khwaja Nasir al-Din Tusi and (Arays al-Jawahir) by Abul-Qasim Abdullah Kashani, has been conducted. The aim of paying attention to this issue is to express the commonalities in the content of the aforementioned books regarding the quality, properties, and wonders related to minerals and stones of Crimea. The authors of this article have also paid attention to the issues of disagreement between the authors of the aforementioned books in this regard. METHODOLOGY: The present research is a theoretical study conducted using a library method and a descriptive-analytical method. The scope and population of the study are the four books mentioned in the title of the article. FINDINGS: Many books have been written over the years about stones and minerals and their related properties and wonders, most of which date back to the Islamic centuries. All four books reviewed in this article are notable works, part of which is dedicated to discussing the properties of stones, their types, and the folk beliefs associated with them. CONCLUSION: The results of the research indicate that many properties have been attributed in great detail to the various stones mentioned in these four works, sometimes with a touch of exaggeration and imagination. In terms of the apparent structure, the Damascene method of describing the types of stones - despite the strictness and difficulty of the language - is closer to the method of gemological books. Also, in the Hamedani Ajaibnameh, in addition to the usual descriptions of stones, gems and their magical conditions and properties are also mentioned.زمینه و هدف: در مقاله حاضر به بررسی تطبیقی انواع سنگها در دو اثر (نخبه الدهر) دمشقی و (عجایب‌نامه) همدانی با دو کتاب در زمینه جواهرشناسی با عناوین (تنسوخنامه ایلخانی) از خواجه نصیرالدین‌طوسی و (عرایس‌الجواهر) از ابوالقاسم عبدالله کاشانی پرداخته شده است.هدف از توجه به این موضوع، بیان اشتراکات محتوائی کتابهای مذکور در‌خصوص کیفیت و خاصیت و عجایب مربوط به کانیها و احجار کریمه است.همچنین موارد مورد اختلاف مولفان کتب مذکور در این زمینه نیز مورد توجه نویسندگان این مقاله واقع شده است. روشها: پژوهش حاضر، مطالعه ای نظری‌است که به شیوه کتابخانه ای و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است.محدوده و جامعه مورد مطالعه نیز کتب چهارگانه مذکور در عنوان مقاله است. یافته ها: در خصوص سنگها و کانیها و خواص و عجایب مربوط به آنها کتابهای بسیار زیادی در طول سالیان به رشته تحریر درآمده است که بخش اعظم آنها مربوط به قرون اسلامی‌است.هر چهار کتاب بررسی شده در این مقاله از آثار قابل توجهی هستند که بخشی از مطالب آنها به بحث درباره خواص احجار و انواع اقسام آنها و باورهای عامیانه مرتبط با آنها اختصاص دارد. نتایج: نتایج پژوهش حاکی از آن‌است که خواص فراوانی با تفصیل زیاد به سنگهای متعدد مذکور در این چهار اثر نسبت داده شده است که بعضا با چاشنی اغراق و تخیل همراه است.از نظر ساختار ظاهری، روش دمشقی در توصیف انواع سنگها –علیرغم تعقید و دشواری زبان-به روش کتب جواهرشناسی نزدیکتر‌است.همچنین در عجایب‌نامه همدانی، ضمن توصیفات معمول درباره سنگها به نگینها و شرایط و خاصیت جادویی آنها نیز اشاره شده است.نخبه الدهر دمشقی, عجایب‌نامه همدانی, تنسوخنامه ایلخانی, عرایس‌الجواهر عبدالله کاشانی, بررسی تطبیقیNakhb-e-Dahr-e-Damasci, Hamadani Ajaib-nameh, Ilkhani's Tansukh-nameh, Arays-al-Jawahir Abdullah Kashani, Comparative Studyhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1822.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1822.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی تطبیقی توصیف انواع سنگها در نخبه الدهر دمشقی و عجایب‌نامه همدانی با دو کتاب جواهر‌‌شناسی (تنسوخنامه و عرایس‌الجواهر)https://bahareadab.com/en/article/A comparative study of the description of stone types in the Damascus Nakhb-e-Duhr and the Hamadani Ajaib-nameh with two gemology books (Tansukh-nameh and Arays-al-Jawaher).