Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361810820250421A study and stylistic analysis of the Surabadi commentary by Abu Bakr Atiq Nishaburi at the three levels of linguistic, literary and intellectualبررسی و تحلیل سبکی تفسیر سورآبادی اثر ابوبکرعتیق نشابوری در سطوح سه گانه زبانی، ادبی و فکری175202774210.22034/bahareadab.2025.7742enSeyedeh MahilaHosseiniPhD student in the Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature, Foreign Languages and Social Sciences, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.nohoseinimahila@gmail.comParnooshPajouheshAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature, Foreign Languages and Social Sciences, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.yespajouheshp@riau.ac.irShahinOjag AlizadehAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature, Foreign Languages and Social Sciences, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.noalizadeh@riau.ac.irJournal Article20240909BACKGROUND AND OBJECTIVES: Background and Objective: The main objective of this article is to analyze and examine the linguistic, intellectual, and literary levels of the Surabadi commentary by Abu Bakr Atiq Neyshaburi, as one of the prominent works of interpretation of the Holy Quran in the fifth century, and to present a clear picture of this book with a stylistic analysis. METHODOLOGY: The research method in this study is descriptive-analytical based on library studies and documentary methods and taking notes from five volumes of Surabadi commentary corrected by Ali Akbar Saeedi Sirjani. The examples and instances have been selected selectively from the text of the work and we have analyzed them in a systematic and statistical manner. In order to avoid procrastination and within the scope of this article, it has been sufficient to mention some evidence and examples. FINDINGS: Research findings: The research findings indicate that Surabadi has given his prose special characteristics by utilizing phonetic features such as various substitutions, mergers, increases, decreases and reductions, deletions and inflections at the linguistic level, original Persian and Old Persian words, a small use of Arabic words, the use of synonyms and suffixes at the lexical level, and paying attention to features such as the use of adjectives, pronouns, absolute object and the use of prefixed, compound, supplicatory, prohibition, command, and negation verbs at the syntactic level. Surabadi"s sentences are simple and he has not paid much attention to Arabic words. On the literary level, his sentences are mostly unadorned and free from complex and remarkable imagery and are summarized in simple similes and metaphors. On the intellectual level, his tendency towards monotheistic beliefs, the vision of God, predestination and free will, and intercession can also be observed. CONCLUSION: Our study of Surabadi"s commentary shows that the author has been more successful in the linguistic field at the three levels of linguistic, literary, and intellectual. Persian words, various phonological processes, abdal, Persian synonyms, and the use of ancient and original words are among the characteristics that well demonstrate his proficiency at the linguistic level.زمینه و هدف: هدف اصلی این جستار تحلیل و بررسی سطوح زبانی، فکری و ادبی تفسیر سورآبادی اثر ابوبکر عتیق نیشابوری بعنوان یکی از آثار برجسته تفسیر قرآن کریم در قرن پنجم و ارائه سیمای روشنی از این کتاب با تحلیلی سبک‌شناسانه میباشد. روش پژوهش: روش پژوهش در این مطالعه، توصیفی ـ تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و شیوه اسنادی و فیش‌برداری از پنج جلد تفسیر سورآبادی به تصحیح علی‌اکبر سعیدی سیرجانی میباشد. نمونه ها و مصادیق بصورت گزینشی از متن اثر انتخاب شده است و بروش سامانمند و آماری به تحلیل آنها پرداخته ایم و جهت جلوگیری از اطاله کلام و در حدّ مجال در این مقاله، بذکر شواهد و نمونه هایی بسنده شده است. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش حاکی از آن است که سورآبادی با بهره گیری از شاخصه های آوایی مانند انواع ابدالها، ادغام، افزایش، کاهش و تخفیف، حذف و قلب در سطح زبانی، لغات فارسی اصیل و کهن فارسی، کمی استفاده از لغات عربی، استفاده از مترادفات و پسوندها در سطح لغوی، توجه به شاخصه های از جمله استفاده از صفتها، ضمایر، مفعول مطلق و کاربرد افعال پیشوندی، مرکب، دعایی، نهی، امر، نفی در سطح نحوی به نثر خویش ویژگیهای خاصی بخشیده است. جملات سورآبادی ساده است و به واژه های عربی چندان توجه نشان نداده است. در سطح ادبی جملات وی عمدتاً بی‌پیرایه و فارغ از صور خیال پیچیده و قابل توجه است و در حد تشبیهات و استعاره های ساده خلاصه شده است. در سطح فکری نیز میتوان گرایش وی را به عقاید توحیدی، رؤیت پروردگار، جبر و اختیار و شفاعت میتوان مشاهده نمود. نتیجه گیری: برسی ما در تفسیر سورآبادی نشان میدهد که نویسنده در سطوح سه گانه زبانی، ادبی و فکری بیشتر در حیطه زبانی موفق عمل نموده است و واژه های فارسی، انواع فرایندهای واجی، ابدال، مترادفهای فارسی و کاربرد لغات کهن و اصیل از جمله شاخصه هایی است که تبحر او را در سطح زبانی بخوبی نشان میدهد.سبک‌شناسی, تفسیر سورآبادی, سطح زبانی, سطح ادبی, سطح فکریStylistics, Surabadi interpretation, linguistic level, literary level, intellectual levelhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1797.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1797.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی و تحلیل سبکی تفسیر سورآبادی اثر ابوبکرعتیق نشابوری در سطوح سه گانه زبانی، ادبی و فکریhttps://bahareadab.com/en/article/A study and stylistic analysis of the Surabadi commentary by Abu Bakr Atiq Nishaburi at the three levels of linguistic, literary and intellectual