Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361810820250421A Comparative Study of the Image of Satan in Attar's Mantiq al-Tayr and Abul-Futuh al-Razi's Tafsirبررسی تطبیقی تصویر ابلیس در منطق‌الطیر عطار و تفسیر ابوالفتوح رازی118730810.22034/bahareadab.2025.7308enMitraBahramiAssistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Medicine, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran.yesmitra.bahrami@kums.ac.irNasserKazemkhanlooAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran.nokazemkhanloo@cfu.ac.irJournal Article20240627BACKGROUND AND OBJECTIVES: One of the most central themes in Sufi books and Persian commentaries is the subject of Iblis and how his story is, each of the poets and writers regarding the image of Iblis, which started from the creation of Adam (pbuh) and was accompanied by his descent to the earth, their perceptions and Various interpretations have been offered. In this research, we have analyzed the personal interpretations of Attar and Abulfatuh Razi from the story of Iblis, and we have shown their commonalities and differences regarding different parts of the story. METHODOLOGY: This research has tried to investigate the image of Iblis in the logic of Al-Tir Atar Neishabouri and the interpretation of Abul Fattuh Razi with a comparative and descriptive-analytical method. Data collection in this research has been done through library activity. FINDINGS: The story of Iblis as an important Qur"anic theme has been included in all Persian literary works and interpretations, and each of the poets and writers have different perceptions and interpretations regarding the image of Iblis, which started from the time of the creation of Adam (PBUH) and was accompanied by his descent to the earth. have offered The image of Iblis is very prominent and impressive in mystical texts, and the way commentators deal with the issue of Iblis is almost uniform and is described in detail. CONCLUSION: The results of the research show that Attar"s opinion regarding the element of Iblis, the reason for not prostrating and other issues is different from that of Abul Fattouh Razi. Abul Fattouh Razi introduces Iblis as a type of jinn, but Attar does not say anything about the type of creation of Iblis. Abul Fatuh Razi believes that Iblis was always a disbeliever, but he hid this disbelief and his worship was hypocritical. Attar considers the reason for Iblis" disbelief to be his knowledge of the secret of God"s creation and how the soul (treasure) belongs to the body of Adam (pbuh).زمینه و هدف: یکی از محوریترین مضامین در کتب صوفیه و تفاسیر فارسی، موضوع ابلیس و چگونگی داستان اوست، هریک از شاعران و نویسندگان درخصوص تصویر ابلیس که از خلقت آدم(ع) شروع و با هبوط وی به کره خاکی همراه شده، برداشتها و تفاسیر گوناگونی عرضه کرده اند. در این پژوهش تأویلات شخصی عطار و ابوالفتوح رازی را از داستان ابلیس مورد تحلیل و بررسی قرار داده و وجوه اشتراک و افتراق آنها را در مورد بخشهای مختلف داستان نشان داده ایم. روشها: این پژوهش با روش تطبیقی و توصیفی- تحلیلی کوشیده است به بررسی موضوع ‌تصویر ابلیس‌در منطق الطیر عطار نیشابوری و تفسیر ابوالفتوح رازی بپردازد. گردآوری داده ها در این جستار از طریق فعالیت کتابخانه ای صورت گرفته است. یافته ها: داستان ابلیس به عنوان یک موضوع مهم قرآنی در تمامی آثار ادبی و تفاسیر فارسی راه یافته و هریک از شاعران و نویسندگان درخصوص تصویر ابلیس که از عهد خلقت آدم(ع) شروع و با هبوط وی به کرۀ خاکی همراه شده برداشتها و تفاسیر گوناگونی عرضه کرده اند. تصویر ابلیس در متون عرفانی بسیار برجسته و چشمگیر است و نحوۀ برخوردِ مفسّران در رویارویی با مسألۀ ابلیس تقریبا صورتی واحد دارد و با شرح و بسط بیان شده است. نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان میدهد که نظر عطار در خصوص عنصر ابلیس، علت عدم سجده و موضوعات دیگر با ابوالفتوح رازی اختلاف دارد، ابوالفتوح رازی ابلیس را از نوع جنیان معرفی میکند، اما عطار درمورد نوع خلقت ابلیس سخنی نمیآورد. ابوالفتوح رازی معتقد است ابلیس همیشه کافر بوده اما این کفر را پنهان می‌کرده است و عبادت وی از روی نفاق بوده است. عطار علت کفر ابلیس را باخبرشدن وی از راز خلقت الهی و چگونگی تعلق روح (گنج) به تن حضرت آدم(ع) میداند.ابلیس, قرآن کریم, منطق الطیر, روض الجنان, ابوالفتوح رازیIblis, Holy Qur'an, Mantegoltir, Ruz al-Jinan, Abul Futuh Razihttps://bahareadab.com/downloadPDF/1788.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1788.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی تطبیقی تصویر ابلیس در منطق‌الطیر عطار و تفسیر ابوالفتوح رازیhttps://bahareadab.com/en/article/A Comparative Study of the Image of Satan in Attar's Mantiq al-Tayr and Abul-Futuh al-Razi's Tafsir