Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361710320241120A reflection on Ruzbihan Baqli's interpretation methods in Arais al-Bayanتأمّلی در شیوه های تفسیری روزبهان بقلی در عرایس البیان93124753110.22034/bahareadab.2024.7531enMahdiehPiri ArdakaniPh.D. student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Language and Literature, Yazd University, Yazd, Iran.no9700685@stu.yazd.ac.irMehdiMalek SabetProfessor of the Department of Persian Language and Literature, Faculty of Language and Literature, Yazd University, Yazd, Iran.yesmmaleksabet@yazd.ac.irMohammadKhodadadiAssociate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Language and Literature, Yazd University, Yazd, Iran.nokhodadadi@yazd.ac.irJournal Article20240114BACKGROUND AND OBJECTIVES: Arais al-Bayan is the most considerable work of Ruzbihan Baqli, a renowned mystic and Qur"an researcher in the 12th century. The present study is based on the complete investigation of this book, scrutinizing 1372 different examples of the explanation of the verses of the Quran, including 772 formed with the help of other verses and 600 of which with the help of various hadiths. It studied his application of three methods, including "Quran to Quran", "Hadith documented", and chimerical-mystical method of interpretation. By explaining the characteristics and abundance of each of the three types of interpretation, this research tries to give a clearer view of the interpretation of the Qur"an by Ruzbihan Baqli. METHODOLOGY: The data used in this study is out of the search in library sources. Then, the data are scrutinized by the method of description and analysis and sometimes, depending on the investigation requirements, through comparison. FINDINGS: In Arais al-Bayan, all three methods of interpretation have numerous instances. Despite this, the abundance of evidence of the Hadith-documented method of interpretation is more than the interpretation of the Qur"an to the Qur"an. Ruzbihan has used two methods in interpreting the Qur"an to the Qur"an: intra-sura and inter-sura reference. The latter method has a clearer privilege than the first one. He has used many hadiths in his interpretation of the verse. In his book, the clear priority is the hadiths of the Prophet (pbuh) and then the words of Hazrat Sadiq (pbuh). Qudsi and Alavi hadiths have been used in a lesser proportion. The chimerical-mystical interpretation is Ruzbihan"s third method for interpretation of Quranic verses. The frequency of this type is equal to documented interpretation. CONCLUSION: In Arais al-Bayan, in addition to the evidence of chimerical-mystical interpretation, there are numerous instances of Qur"an to the Qur"an and Qur"an to Hadith. This fact shows Ruzbihan"s vast knowledge of the Qur"an and Hadiths. Also, the proper and extensive use of verses and Hadiths to explain the verses of the Qur"an, which is based on the discovery of subtle and precise connections between them, proves the presence of the mind and the power of associating the subjects in Ruzbihan. On the other hand, the various evidences of interpretation of the Qur"an to the Qur"an and Qur"an to Hadith show that the book should not be considered merely a chimerical-mystical explanation of the Qur"an verses. However, instead, it should be considered as having broad dimensions of interpretation.زمینه و هدف: عرایس البیان مهمترین اثر روزبهان بقلی، از عرفای قرآنپژوه نامور در سدۀ ششم هجری است. جستار حاضر با استقصای تامّ این کتاب؛ یعنی با مطالعۀ 1372 شاهد مختلف شرح آیات قرآن که 772 مورد آن با کمک آیات دیگر و 600 مورد آن با کمک احادیث گوناگون صورت گرفته، کاربرد روشهای تفسیری «قرآن به قرآن»، «روایی»(بالمأثور) و «ذوقی-عرفانی»(تأویل) را در این اثر واکاوی کرده است. این پژوهش با تبیین خصوصیّات و فراوانی هر یک از سه نوع تفسیر مزبور تلاش میکند دیدگاهی روشنتر نسبت به طرز تفسیر قرآن توسّط روزبهان بقلی به دست دهد. روش مطالعه: داده های مورد استفاده در این جستار از جستجو در منابع و مآخذ کتابخانه ای حاصل شده، سپس این داده ها با روش تحلیلی-توصیفی و گاهی، بسته به نیازهای پژوهشی، از طریق مقایسه مطالعه شده است. یافته ها: در عرایس البیان، شواهد متعدّدی از هر سه روش تفسیری مزبور ملاحظه میشود، با وجود این، فراوانی شواهد روش تفسیر بالمأثور بیش از شواهد روش تفسیر قرآن به قرآن است. روزبهان در باب تفسیر قرآن به قرآن از دو روش بهره برده است. تفسیر یک آیه با ارجاع درون‌سوره ای به آیات همان سوره فراوانی ناچیزی در مقابل تفسیر با ارجاع برون‌سوره ای به آیات سایر سور قرآن دارد. وی در تفسیر بالمأثور از احادیث متعدّدی استفاده کرده است. در شرحهای روایی او اولویّت بارز با احادیث نبوی(ص) و سپس سخنان حضرت صادق(ع) است. احادیث قدسی و علوی(ع) با نسبت کمتری کاربرد داشته اند. تفسیر ذوقی-عرفانی مصداق تأویل آیات قرآن است و در کتاب روزبهان، شواهد تأویل آنگاه که با کمک آیات و روایات صورت میگیرد در تعادل با شواهد تفسیر است، امّا وی بسیاری از آیات قرآن را نیز بدون ارجاع به آیات دیگر و یا احادیث تأویل کرده است. نتیجه گیری: در عرایس البیان، در کنار شواهد تفسیر ذوقی-عرفانی، شواهد متعدّدی برای تفسیر قرآن به قرآن و تفسیر روایی(بالمأثور) ملاحظه میشود. این واقعیّت از یکسو نشاندهندۀ تسلّط روزبهان بر سور و آیات قرآن کریم و نیز منابع مختلف حدیث است. همچنین، استفادۀ بجا و گسترده از آیات و روایات برای شرح آیات قرآن که مبتنی بر کشف ارتباطات ظریف و دقیق میان آنهاست، حضور ذهن و قدرت تداعی معانی قوی روزبهان را گواهی میدهد. از سوی دیگر، شواهد مختلف تفسیر قرآن به قرآن و تفسیر بالمأثور بیانگر آن است که کتاب مزبور را نمیتوان صرفاً اثری در شرح ذوقی-عرفانی قرآن معرّفی کرد، بلکه آن را باید واجد ابعاد گستردۀ تفسیری و تأویلی دانست.روزبهان بقلی, عرایس البیان, تفسیر بالمأثور, تفسیر عرفانیRuzbihan Baqli, Arais al-Bayan, Documented interpretation of Quran, Mystical interpretation of Quranhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1712.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1712.pdfhttps://bahareadab.com/article/تأمّلی در شیوه های تفسیری روزبهان بقلی در عرایس البیانhttps://bahareadab.com/en/article/A reflection on Ruzbihan Baqli's interpretation methods in Arais al-Bayan