Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-6136179520240320An Exposition and Answer by Rostamdari, Addressing Jami’s Criticism of a Number of Verses from Nizami’s Khamsa in Accordance with Manuscripts of Ganjineh Razپاسخ و شرح رستمداری به ایرادهای جامی بر چند بیت خمسۀ نظامی براساس نسخه های خطی گنجینۀ راز7597727110.22034/bahareadab.2024.7271enParisaPourashkibaPh.D. student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Firozabad Branch, Islamic Azad University, Firozabad, Iran.noparisapoorshakibaee@gmail.comAhmadTahanAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Firozabad Branch, Islamic Azad University, Firozabad, Iran.yesa.tahan@iauf.ac.irSeyedMehdi KhairandishAssociate Professor of the Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Iran.nom.kheirandisa@farspnu.ac.irJournal Article20230508BACKGROUND AND OBJECTIVES: Ganjineh Raz is a book written by Owais ibn Ghiyath al-Din Rostamdari, the oldest manuscript of which was recorded by an inscriber halfway through the eleventh century A.H. This manuscript was probably contemporaneous with the author, who is not found in any bibliographical biographies (Tazkires). In this book, Rostamdari presents an exposition of sixteen scattered verses by Nizami which are taken from Makhzan-ol-Asrâr, Khosrow o Shirin, Haft Peykar and Sharafnameh. These verses of Khamsa are claimed by a follower of Jami to have been deemed meaningless by this poet. Rostamdari continues to present another exposition of seventy nine other verses of Khamsa which he believes to be of more complexity than these sixteen verses, and since Rostamdari is of Shiite faith, he brings the book to an end, out of blessedness and sacredness, by presenting yet another exposition of three odes by Nasir Khusraw, which include praise and glorification upon the great Imams and personages of Shiite faith. METHODOLOGY: This research was done in a descriptive-analytical way. Authors have carried out using the library and documentary tools. They have been carried out using the library research method, rely on three manuscripts of this book. in addition to recording the differences between the manuscripts and published versions and embark on a comparison of Rostamdari’s exposition of these sixteen verses with those of others. FINDINGS: Rostamdari’s explanations about verses 5, 6, 13 14 are illustrative and explain meanings clearly. In other verses, although his effort is appreciable, but he failed to understand the poet’s intention. Other editors have sometimes succeeded in description of meanings and sometimes they failed. CONCLUSION: Rostamdari’s success in disambiguation of the verses is only relative and the explanations provided by contemporaries are sometimes unhelpful. the expositions have in some instances led to resolution and disambiguation and in some other instances the ambiguity remains unsolved. زمینه و هدف: گنجینۀ راز اثر اویس‌بن‌غیاث‌الدین رستمداری است. قدیمیترین نسخۀ این اثر در نیمۀ قرن یازدهم ه.ق، احتمالاً مقارن با حیات نویسنده کتابت شده است. در تذکره ها نام و نشانی از وی در دست نیست. رستمداری در این کتاب به شرح شانزده بیت پراکنده از اشعار نظامی در منظومه های مخزن الاسرار، خسرووشیرین، هفت پیکر و شرفنامه میپردازد که به ادعای یکی از طرفداران جامی این ابیات خمسه از نظر این شاعر بی‌معناست. رستمداری در ادامه هفتادونه بیت دیگر از خمسه را شرح میدهد که به گفتۀ خودش دشوارتر از شانزده بیت موردنظر جامی هستند و از آنجا که شیعی‌مذهب است، در پایان کتاب هم برای تیمن و تبرک به شرح سه قصیده از ناصر خسرو میپردازد که حاوی نعت و منقبت است. روشها: این پژوهش به شیوۀ توصیفی-تحلیلی، با ابزار کتابخانه ای و اسنادی و با اتکا به سه نسخۀ خطی گنجینۀ راز انجام شده است. نگارندگان علاوه بر ضبط اختلاف نسخ خطی و چاپی به مقایسۀ شرح رستمداری دربارۀ این شانزده بیت با شرح دیگران پرداخته اند. یافته ها: از شانزده بیت یادشده، توضیحات رستمداری دربارۀ بیتهای 5، 6، 13 و 14 روشن‌کننده است و وجوه معنایی بیت را تا حد زیادی دستیاب میکند. در سایر موارد هرچند تلاش او در گره گشایی از معنای بیت قابل اعتناست، اما از درک مقصود شاعر بازمانده است. دیگر شارحان و مصححان اشعار نظامی نیز گاه در گره گشایی از معنای بیت موفق عمل کرده اند و گاه برخلاف تلاششان، ابهام بیت برطرف نشده است. نتیجه گیری: موفقیت رستمداری در ابهام‌زدایی از بیتها نسبی است؛ در حالیکه تلاش مصححان و شارحان معاصر در شرح و توضیح ابیات با موفقیت بیشتری همراه بوده است؛ اگرچه در مواردی نیز ابهام شعر به قوت خود باقی است.گنجینۀ راز, نسخۀ خطی, اویس‌بن‌غیاث‌الدین رستمداری, شرح, جامی, ‌نظامی.Ganjineh Raz, manuscript, Owais ibn Ghiyath al-Din Rostamdari, exposition, Jami, Nizamihttps://bahareadab.com/downloadPDF/1594.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1594.pdfhttps://bahareadab.com/article/پاسخ و شرح رستمداری به ایرادهای جامی بر چند بیت خمسۀ نظامی براساس نسخه های خطی گنجینۀ رازhttps://bahareadab.com/en/article/An Exposition and Answer by Rostamdari, Addressing Jami’s Criticism of a Number of Verses from Nizami’s Khamsa in Accordance with Manuscripts of Ganjineh Raz