Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-6136169420240220Evolutionary psychology and experimental literary criticismروانشناسی فرگشتی و نقد ادبی تجربی114711510.22034/bahareadab.2024.7115enMaryamEsfandiariPhD student, Department of Persian Language and Literature, Humanities Campus, Semnan University, Semnan, Iran.nomaryamsfandiyari@gmail.comHassanAkbari BairaghAssociate Professor, Department of Persian Language and Literature, Humanities Campus, Semnan University, Semnan, Iran.yeshakbari@semnan.ac.ir MohammadRezaeiAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Humanities Campus, Semnan University, Semnan, Iran.nomohamad_rezaie@semnan.ac.irJournal Article20230214BACKGROUND AND OBJECTIVES: In the middle of the 20th century, some scholars in the field of literature decided that literature should move in the direction of experimental methodology, and researchers in the field of social sciences should also recognize the vital importance of imagination and its related works. They should include this issue in their current research programs and not leave such an important issue to purely theoretical interpretation formulations. This caused different approaches to approach literary texts from the perspective of empirical science. One of these approaches was evolutionary psychology, which tried to advance experimental literary criticism with a Darwinian attitude. The present article is an attempt to explain the relationship between experimental sciences, especially evolutionary biology, with humanities and social sciences, especially in the field of literary criticism. For this purpose, after a brief report of Darwin"s theory of natural selection and its impact on the knowledge of psychology, we have introduced the methodology of evolutionary psychology, then we have shown its application in literary criticism and tested it by citing examples. METHODOLOGY: This descriptive-analytical research was conducted in a library manner using first-hand sources in the field of literary criticism based on evolutionary psychology. FINDINGS: If we want to advance the study of literary texts in a scientific-experimental way, the closest and most efficient way is to use Darwinian ontology and anthropology and use the evolution methodology based on natural selection. CONCLUSION: Finally, based on the aforementioned premises, we have claimed that if evolutionary psychology can provide a convincing and comprehensive account of human nature, it can ultimately replace the dominant explanatory systems in the human sciences today, or include them and place them in its heart and naturally enter the field. To create an ontological and epistemological transformation in literary criticism.زمینه و هدف: در میانۀ قرن بیستم میلادی، عده ای از دانشوران حوزۀ ادبیات بر آن شدند که ادبیات باید در جهت روش‌شناسی تجربی حرکت نماید و محققان حوزۀ علوم اجتماعی نیز باید به اهمیت حیاتی تخیّل و آثار مترتب بر آن وقوف یابند. آنان باید این موضوع را وارد برنامه های تحقیقات جاری خود نمایند و چنین امر مهمی را به صورت‌بندیهای تفسیری صرفاً نظری واگذار نکنند. همین امر موجب شد رویکردهای مختلفی از منظر علم تجربی به متون ادبی تقرب جویند. یکی از این رویکردها، روانشناسی فرگشتی بود که میکوشید نقد ادبی تجربی را با نگرشی داروینیستی به پیش ببرد. مقالۀ حاضر تلاشی است در راستای تبیین ربط و نسبت علوم تجربی، بویژه زیست‌شناسی فرگشتی، با علوم انسانی و اجتماعی، بویژه حوزۀ نقد ادبی. بدین منظور ابتدا پس از گزارشی اجمالی از نظریۀ انتخاب طبیعی داروین و تأثیر آن بر دانش روانشناسی، به معرفی روش‌شناسی روانشناسی فرگشتی پرداخته، سپس کاربرد آن را در نقد ادبی نشان داده و با ذکر نمونه هایی به محک تجربه زده ایم. روش مطالعه: این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی، به شیوۀ گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و با استفاده از منابع دست اول حوزۀ نقد ادبی بر پایۀ روانشناسی فرگشتی انجام شده ‌است. یافته ها: اگر بخواهیم، مطالعه در متون ادبی را به شیوه ای علمی-تجربی پیش ببریم، نزدیکترین و کارآمدترین شیوه، بهره گیری از هستی‌شناسی و انسان‌شناسی داروینی و استفاده از متدولوژی فرگشت بر اساس انتخاب طبیعی است. نتیجه گیری: در نهایت بر پایۀ مقدمات مذکور مدعی شده ایم که اگر روانشناسی فَرگَشتی بتواند روایت متقن و جامعی از طبیعت انسان ارائه دهد، میتواند جایگزین نظامات تبیینی مسلط در علوم انسانی امروزه شده، یا آنها را در بر بگیرد و در دل خود جای دهد و طبعاً وارد حیطۀ نقد ادبی شده، تحولی هستی‌شناسانه و شناخت‌شناسانه در آن ایجاد نماید.داروین, فرگشت, روانشناسی فرگشتی, نقد روانشناسی ادبی, نقد علمی ادبیات.Darwin, Evolution, Evolutionary Psychology, Psychological Literary Criticism, Scientific Criticism of Literature.https://bahareadab.com/downloadPDF/1576.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1576.pdfhttps://bahareadab.com/article/روانشناسی فرگشتی و نقد ادبی تجربیhttps://bahareadab.com/en/article/Evolutionary psychology and experimental literary criticism