%0 Journal Article
%T تحلیل سبک خطابی و اقناعی در فیه ما فیه با تکیه بر نظریه فرکلاف
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Mohammad Reza Akhtari
%A Fatemeh Modarresi
%D 2026
%\ 2026/04/03
%N 124
%V 19
%P 201-217
%K Fihi Ma Fihi
%K  Rumi
%K  Critical Discourse Analysis
%K  Norman Fairclough
%K  rhetorical style.
%X زمینه و هدف: فیه ما فیه به عنوان اثری گفتاری و تعلیمی، بازتاب‌دهنده شیوه خاص
مولانا در ارتباط با مخاطب و اقناع اوست. این پژوهش با تکیه بر نظریه تحلیل
گفتمان انتقادی فرکلاف، با هدف بررسی سبک خطابی و اقناعی مولانا در فیه ما فیه
انجام میشود و میکوشد نشان دهد که چگونه زبان، تمثیل، خطاب مستقیم و استدلالهای
عرفانی در جهت تأثیرگذاری بر مخاطب به کار گرفته شده اند.

روش مطالعه: این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده های پژوهش از
متن فیه ما فیه استخراج و بر اساس مدل سه سطحی فرکلاف، شامل توصیف، تفسیر و تبیین،
تحلیل شده اند. در سطح توصیف، عناصر زبانی و بلاغی؛ در سطح تفسیر، رابطه متن با
مخاطب؛ و در سطح تبیین، پیوند گفتمان عرفانی مولانا با زمینه های فکری و اجتماعی
بررسی شده است.

یافته های پژوهش: یافته ها نشان میدهد که مولانا در فیه ما فیه
از شیوه هایی چون پرسش و پاسخ، خطاب مستقیم، تمثیل، حکایت، آیه و حدیث، تکرار و
تقابلهای معنایی برای اقناع مخاطب بهره میگیرد. زبان او ساده، گفتاری و درعین‌حال
اثرگذار است و مخاطب را از فهم ظاهری به سوی دریافت باطنی هدایت میکند. جایگاه
مولانا در متن، جایگاه مرشد و دانای معنوی است که با اقتدار گفتمانی سخن میگوید.

نتایج پژوهش: نتایج نشان میدهد که سبک خطابی و اقناعی فیه ما فیه ابزاری برای
انتقال آموزه های عرفانی و تغییر نگرش مخاطب است. بر پایه نظریه فرکلاف، زبان
مولانا تنها وسیله بیان نیست، بلکه سازوکاری گفتمانی برای تولید معنا، تثبیت
اقتدار معنوی و بازسازی ذهنیت مخاطب به شمار میآید.
%U https://bahareadab.com/article_id/2042