%0 Journal Article
%T بررسی و تحلیل امثال و حکم منثور به مثابه  ژانر همراه با تحلیل هنرسازه های آن
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Saghar Salmaninejad Mehrabadi
%A Alireza Fouladi
%A Fatemeh Pourrezaei
%D 2026
%\ 2026/03/31
%N 124
%V 19
%P 179-200
%K Stylistics
%K  literary genre
%K  structural art
%K  Proverbs and sayings
%X زمینه و هدف: امثال و حکم با پیشینه پربار آن در پندنامه ها از دیرباز مورد توجه
بوده و بطور کلی از مثل و حکم بوجود آمده است. مثل یا دستان، هرگفتار کوتاه و شایع
و معمولاً در قالب بیانی کلیشه ای و بیان‌کننده حالتی نمادین با معنایی عمیق و
اندرزگونه و دارای مصادیق متعدد است که موضوع یا رویداد مورد مجادله و بحث را به
آن تشبیه میکنند، «حکم؛ جمع حکمت ها به پندها، نصیحتها یا سخنان اخلاقی میگویند که
عمل به آن موجب رستگاری میشود». ژانر یکی از اقسام جدید علوم ادبی است که موضوع
اصلی آن طبقه بندی کردن آثار ادبی از نظر ماده و صورت در گروههای محدود و مشخص
است.

روشها: روش استفاده شده در این پژوهش روش توصیفی و تحلیلی است. در این راستا
این سؤال طرح شد که آیا امثال و حکم ویژگیهایی دارند که بتوان آنها را در دسته
بندیهای انواع ادبی و ژانر قرار داد و اگر پاسخ مثبت است این ویژگیها کدامند و چه
سازه هایی در این آثار وجود دارد که میتوان بر این اساس آنها را بعنوان ژانر
قلمداد کرد؟

یافته ها: در این پژوهش
علاوه بر استخراج نشانه های ژانر، همچنین مبنای زیباشناختی امثال و حکم با مقایسه
آماری بیان شده است و نشان داده شده است کدامیک از هنرسازه ها در امثال و حکم،
بسامد بیشتر، کدامیک بسامد کمتری دارند و چگونه هنرسازه ها بر فرم و صورت ادبی
تأثیر میگذارند.

نتیجه گیری: طبق بررسیها
و یافته های این پژوهش، براساس تطبیق ویژگیهای ژانر در امثال و حکم میتوان آن را
با داشتن قدمت و پیشینه، داشتن لحن و شیوه ارائه، ژانر معرفی کرد. علاوه بر آن با
تحلیل هنرسازه های امثال و حکم دهخدا از دیدگاه بلاغت دریافتیم که، اساس هنرسازه ها،
موسیقی، آرایه های ادبی و دیگر ترکیبات در سایه است که موجب برجسته سازی واژگان،
تصاویر و مضامین جمال شناسانه میشود.
%U https://bahareadab.com/article_id/2041