%0 Journal Article
%T بررسی سبک‌شناختی متون طنز در کتابهای درسی فارسی آموزش و پرورش
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Seyyed Musa Hosseini
%A Torab Jangi Ghahraman
%A Ahmad Khyali Khatibi
%D 2026
%\ 2026/03/17
%N 123
%V 19
%P 41-63
%K Humor
%K  Stylistics
%K  Persian Textbooks
%K  Discourse Analysis
%K  Educational Material Development
%X زمینه
و هدف: طنز یکی از شیوه های
مؤثر در ادبیات فارسی است که میتواند در متون آموزشی موجب افزایش جذابیت، تسهیل
انتقال مفاهیم و تقویت فرایند یادگیری شود. کتابهای درسی فارسی به عنوان یکی از
مهمترین منابع آموزش زبان و ادبیات، شامل نمونه هایی از متون طنز هستند که بررسی
سبک‌شناسی آنها میتواند به شناخت بهتر ویژگیهای زبانی و ادبی این متون و کارکرد
آموزشی آنها کمک کند. هدف این پژوهش تحلیل سبک‌شناسی طنز در کتابهای درسی فارسی
است.

روشها: این پژوهش با
روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده ها بر اساس چارچوب سبک‌شناسی پنج‌لایه ای
شامل سطوح آوایی، واژه ها، گفتمانی، معنایی و موقعیتی بررسی شده اند. همچنین برای
تحلیل کارکرد طنز از نظریه های «برتری»، «رهایی» و «ناسازگاری» استفاده شده است.
متون طنز در کتابهای درسی مقاطع مختلف تحصیلی نیز از نظر نوع متن (تألیفی،
بازنویسی و اقتباسی) مورد بررسی قرار گرفته اند.

یافته ها: نتایج نشان
میدهد که طنز در متون درسی فارسی بیشتر در سطوح واژه ها و موقعیتی نمود یافته و
حضور آن در لایه های عمیقتر معنایی و گفتمانی محدودتر است. همچنین بررسی متون در
مقاطع مختلف تحصیلی و دسته بندی آنها از نظر نوع نگارش نشان میدهد که در به کارگیری
طنز، انسجام و برنامه ریزی سبکی منسجمی مشاهده نمیشود.

نتیجه گیری: بر اساس یافته ها،
طنز در کتابهای درسی فارسی ظرفیت بالایی برای تقویت جذابیت و اثربخشی آموزشی دارد،
اما بهره گیری از آن نیازمند رویکردی منسجمتر در انتخاب و تدوین متون است. نتایج
این پژوهش میتواند در بازنگری و گزینش هدفمند متون طنز در کتابهای درسی فارسی مورد
استفاده قرار گیرد.
%U https://bahareadab.com/article_id/2019