%0 Journal Article
%T بررسی کارکردی تشبیهات بسته در نثر فنی فارسی؛ بر پایۀ نظریۀ مونرو بیردسلی (مطالعۀ موردی: راحه الصدور)
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Rasool Behnam
%A Mohammad Reza Pashaei
%D 2025
%\ 2026/01/24
%N 121
%V 19
%P 267-285
%K Raḥat al-Ṣudur
%K  Rawandi
%K  Monroe Beardsley
%K  closed simile
%K  open simile
%K  semantic tension
%K  ornate prose.
%X زمینه و هدف: بلاغت سنتی فارسی در تحلیل تشبیه غالباً بر طبقه بندیهای صوری
متمرکز بوده و کمتر به جنبه های معنایی و نقش تشبیه در هدایت دریافت مخاطب پرداخته
است. این پژوهش با هدف بررسی ساختار تشبیه در راحه الصدور و آیهالسرور تألیف محمد
بن علی راوندی، میکوشد ماهیت زیبایی‌شناسی نثر فنی را از منظر کارکرد معنایی آن
تحلیل کند. پرسش اصلی این است که راوندی، در مقام مورّخ و نویسنده درباری، چگونه
از تشبیه برای ساماندهی معنا استفاده میکند و این سازوکار چه نسبتی با تثبیت معنای
مورد نظر مؤلف دارد. 

روش: روش این پژوهش، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر چارچوب نظری مونرو
بیردسلی دربارۀ «تشبیه باز» و «تشبیه بسته» است. 

یافته ها: بر اساس استخراج و بررسی ۱۴۸ نمونه تشبیه، یافته ها نشان میدهد که
هیچ نمونه ای از تشبیه باز در متن اثر مشاهده نشد. در مقابل، ۸۵ مورد (57%) تشبیه
بسته صریحند که در آنها وجه شبه یا عناصر معنایی به وضوح بیان شده است. همچنین ۴۵
نمونه (30%) از نوع تشبیهات بسته ضمنی یا ترکیبات تشبیهی تثبیت‌ شده اند که
الگوهای معنایی متعارف را فعال کرده و امکان چندبرداشتی را محدود میکنند. تنها ۱۸
نمونه (13%) تشبیه تفضیل شناسایی شد که عمدتاً در خدمت تقویت گفتمان مدحی و
ارزشگذاری اخلاقی متن قرار دارند. 

نتیجه گیری: نتایج نشان میدهد که ساختار تشبیهی راحه الصدور بطور آشکار در جهت
هدایت معنایی سازمان یافته است. تشبیهات بسته با کاهش دامنه تأویل، شفافیت پیامهای
اخلاقی، تاریخی و مدحی را افزایش میدهند. بر این اساس، تصویرپردازی در این اثر بیش
از آنکه به گشودگی معنایی بینجامد، ابزاری برای تثبیت و کنترل معنا در چارچوب
اهداف خطابی و روایی مؤلف است.
%U https://bahareadab.com/article_id/2000