%0 Journal Article
%T تحلیل کارکردهای زیباشناختی و عرفانی صور خیال در رساله الطیر احمد غزالی
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Sheida Nazmdeh
%A Fatemeh Heidari
%A Zahra dorri
%D 2025
%\ 2026/01/20
%N 121
%V 19
%P 177-199
%K Ahmad Ghazali
%K Resalat al- Teir
%K Figures of Speech
%K Symbol
%K Mystical Rhetoric.
%X زمینه و هدف: پژوهش حاضر به تحلیل ساختاری و کارکردی صور خیال (تشبیه، استعاره،
کنایه و مجاز) در «رساله الطیر» احمد غزالی میپردازد و هدف اصلی آن تبیین
این مسئله است که غزالی چگونه از این ابزارهای بیانی نه به عنوان آرایه هایی
تزئینی، بلکه به مثابۀ سازوکاری
بنیادین برای عینیت ‌بخشیدن به مفاهیم انتزاعی عرفانی و خلق «زبان رمزی» یکپارچه
بهره برده است. صور خیال در رساله الطیر، ستون فقرات زبانی و معناشناختی
اثر است و متن را از یک بیان تعلیمی صرف به یک تجربۀ زیباشناختی-عرفانی تبدیل
میکند. از این رو،صور خیال در این اثر از دو وجه بنیادین سبک شناسی و معنا شناسی
قابل تبیین است. زیرا در رسالۀ‌الطیر
صور خیال صرفاً کارکرد روایت پردازانه یا پوششی برای داستان ندارند، بلکه به منزلۀ
عناصر مولّد معنا عمل میکنند؛ و در شکلدهی،سازماندهی و گسترش جهان معنایی متن نقش
اساس دارند.

روش
مطالعه: این
پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر تحلیل محتوای کیفی، مصادیق صور خیال را
از رساله الطیر استخراج و سپس با ابزارهای مفهومی ارائه شده در این چهارچوب
(زاویۀ تشبیه، نوع اضافه، غرض، ماهیت وجه شبه، نمادین بودن و کارکرد نهایی) واکاوی
میکند. 

یافته ها: تشبیه بلیغ و استعاره های
نمادین پرکاربردترین صور خیال در این اثر هستند. زاویۀ تشبیهات غالباً هنری و غریب
است و اضافات تشبیهی بیشتر نقش سمبلیک دارند تا تلویحی. وجوه شبه عمدتاً محسوس
هستند که نشان از کوشش غزالی برای عینی‌سازی و ملموس‌سازی سیروسلوک عرفانی دارد.
صور خیال در این کتاب در نهایت کارکردی اثباتی داشته، به خلق تصاویر نمادین پایدار
(مانند سیمرغ، صحرا، آشیانه) می‌انجامند و شبکه ای یکپارچه از معانی عرفانی تشکیل
میدهند.

نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان میدهد که صور خیال در رساله الطیر نه تنها کارکرد
زیبا شناختی دارند، بلکه ابزار اساسی احمد غزالی در انتقال مفاهیم عرفانی و ایجاد
زبان رمزی او هستند؛که ستون فقرات زبانی و معناشناختی اثر را تشکیل داده و متن را
از یک بیان تعلیمی صرف،به یک تجربه زیباشناختی-عرفانی تبدیل میکنند؛که در آن
تصاویر شاعرانه کاملاً در خدمت تعمیق مفاهیم قرار گرفته اند.
%U https://bahareadab.com/article_id/1996