%0 Journal Article
%T بررسی و تحلیل ساختارگرایی در داستانهای زویا پیرزاد
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Fatemeh Ebrahimpour Fini
%A Adbolreza Modarres zadeh
%A Fatemeh Taheri
%D 2026
%\ 2025/11/23
%N 120
%V 19
%P 89-112
%K Zoya Pirzad
%K  structuralism
%K  narratology
%K  short story
%K  plot
%K  point of view.
%X زمینه و هدف: در بسیاری از خوانشهای موجود از آثار پیرزاد،
توصیفِ محتوا جایگزینِ تحلیلِ ساخت و روابط درونی متن شده و عناصر روایت (نحوه
شکلگیری پیرنگ، نوع کشمکش، کارکرد رخدادها، سازمان شخصیتها، زمان و مکان روایی،
زاویه دید و شیوه بازنمایی گفت‌وگو) به صورت پراکنده گزارش میشوند، نه در قالب یک
الگوی منسجم ساختاری. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد ساختارگرایی و روایت‌شناسی، به
تحلیل سازوکارهای روایی در منتخبی از داستانهای کوتاه زویا پیرزاد میپردازد؛ مسأله
اصلی این تحقیق آن است که «ساخت روایت» در داستانهای کوتاه پیرزاد چگونه معنا تولید
میکند و چه الگوهای تکرارشونده ای در ساماندهی روایت و شخصیتها دیده میشود. 

روش: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر خوانش
نزدیک متن است؛ داده ها از متن داستانها استخراج و بر اساس مؤلفه های ساختاری
روایت (از جمله پیرنگ و رخداد، کشمکش، شیوه شخصیت‌پردازی مستقیم/غیرمستقیم،
ایستایی/پویایی شخصیت، زمان و مکان روایی، لحن و گفت‌وگو و زاویه دید) مقوله بندی
و تفسیر شده اند. 

یافته های پژوهش: در اغلب داستانهای بررسی‌شده، کنش بیرونی کمرنگ
و «رخداد» به معنای کلاسیکِ پیرنگ‌ساز محدود است و در عوض، روایت با کشمکشهای
ذهنی/عاطفی، جزئی‌نگری روزمره و «موقعیتهای تکرارشونده» پیش میرود؛ همچنین
شخصیتهای محوری غالباً زنان‌اند و شخصیت‌پردازی بیشتر به شیوه غیرمستقیم (از طریق
کنشهای کوچک، جزئیات فضایی، گفت‌وگوی درونی و نشانه های رفتاری) انجام میشود. در
سطح ساخت، تکرار موقعیتها و همنشینی عناصر خانه/آشپزخانه/پنجره و زمانهای
حال/گذشته، شبکه ای از نشانه ها میسازد که مضمونهای غالب مانند روزمرگی، فرسودگی،
سکون، و تجربه زیسته زنانه را تقویت میکند و به همین دلیل، واقع‌گرایی آثار (با
رگه هایی از حساسیت مدرن) بیش از آنکه بر حادثه متکی باشد، بر سازماندهی ساختاریِ
روایت و توزیع اطلاعات روایی استوار است.

نتایج: پیرزاد با حداقل کنش بیرونی، از طریق ساخت
تکرار، تقارن و همسانی ساختاری (زندگیهای آینه ای، نقشهای نسلی، چرخه های مشابه)
جهان روایت را سامان میدهد و احساس محصورشدگی و فرسودگی را به صورت ساخت‌مند تولید
میکند.
%U https://bahareadab.com/article_id/1975