%0 Journal Article
%T تحلیل درونمایۀ سفر و هجرت در شعر شاعران پس از انقلاب اسلامی ایران
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Majid Ghasemi Fasarani
%A Majid Pouyan
%A Mohammad Reza Najjarian
%D 2026
%\ 2025/11/22
%N 120
%V 19
%P 65-87
%K Travel
%K  Migration
%K  Post–Islamic Revolution Iranian Poetry
%K  Migration Literature
%K  Nostalgia
%X زمینه و هدف: درونمایۀ «سفر و هجرت» در ادبیات پس از انقلاب
اسلامی ایران، دستخوش تحولات معنایی و نمادین عمیقی شده و به بازتابی از وضعیت روحی
و روانی شاعر و فضای اجتماعی جامعه تبدیل شده است. این مفاهیم در شعر شاعران، به
دو شکل عمده نمود یافته است: گروهی از شاعران داخل، «سفر» را نماد تحوّل درونی،
سلوک معنوی و جست‌وجوی حقیقت دانسته اند، در حالی که شاعران مهاجر، «هجرت» را با
تجربۀ تبعید و بحران هویت پیوند زده اند.

هدف پژوهش حاضر، تحلیل درونمایه های سفر و هجرت در شعر گروهی از
شاعران برگزیدۀ داخل (حمید سبزواری، مهرداد اوستا، علی معلم دامغانی و علی موسوی
گرمارودی) و مقایسۀ آن با چهار شاعر منتخب مهاجر (عباس صفاری، یدالله رؤیایی، نادر
نادرپور و ژاله اصفهانی) است تا وجوه مشترک و متمایز سروده های آنان تبیین گردد.

روشها: پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی
و براساس مطالعۀ کتابخانه ای است. در این فرآیند، ابتدا مضامین مرتبط با «سفر» و
«هجرت» در اشعار شاعران استخراج، و سپس با رویکرد تطبیقی بررسی می شود
تا وجوه اشتراک و افتراق آنها مشخص گردد.

یافته ها: تحلیل اشعار شاعران مورد مطالعه نشان میدهد که مفهوم «سفر» و «هجرت»
در شعر شاعران داخل کشور، بیشتر با نگرشی مثبت و تعالی‌جو همراه است. در این
اشعار، سفر نمادی از حرکت درونی، خودیابی، سلوک معنوی و مسئولیت دینی تلقی میشود و
غالباً با مفاهیمی چون حقیقت‌جویی، دفاع از سرزمین و شهادت پیوند میخورد. در مقابل،
در شعر شاعران مهاجر، هجرت بیشتر رنگی از اضطراب، اندوه و اعتراض دارد و دوری از
وطن برای آنان به تجربه ای آمیخته با غربت، بحران هویت و ازخودبیگانگی تبدیل شده
است؛ به گونه ای که سفر در این اشعار، دیگر نه راهی به رستگاری بلکه بازتابی از
رنج تبعید و گسست هویتی به شمار می‌آید.

نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر نشان میدهد که درون‌مایۀ سفر و هجرت در شعر
شاعران داخل کشور، بیشتر ایجابی و با بار معنایی مثبت و با محوریت تحوّل معنوی،
خودشناسی و رسالت دینی مطرح میشود.آنان سفر و هجرت را به منظور رسیدن به حقیقت،
خود‌شناسی، دفاع از میهن و شهادت به کار برده اند که نشانه ای از کوشش برای رسیدن
به ارزشهای برتر است. از دیگرسو شاعران مهاجر، هجرت را با حس تبعید، بحران هویت و
غربت بازنمایی کرده اند.ایشان با تجربۀ دوری از وطن، سفر و هجرت را به عنوان یک
تجربۀ دردآور و گاهی اعتراضی مطرح میکنند که نمادی از چندپارگی هویت و سردرگمی در
برابر واقعیتهای جدید به شمار میرود.
%U https://bahareadab.com/article_id/1974