%0 Journal Article
%T خاکستر و آیینه در شعر صائب
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Nahid Tehrani Sabet
%D 2025
%\ 2025/06/10
%N 115
%V 18
%P 145-164
%K Saeb
%K  Ash and Mirror
%K  Motif
%K  Stylistics.
%X زمینه و هدف: سبک هندی تحت تأثیر القائات ادبای دوره قاجار از نظر برخی مورد
بیمهری قرار گرفته است؛ اما شک نیست که اشعار این دوره از نظر تازگی و غرابت از
ادوار دیگر متمایز است. صائب بزرگترین شاعر غزلسرای هندی در ایران است که بیش از
هر شاعر دیگری مضمون تازه آفریده است. علاوه بر آن تکرار مضمون نیز در شعر او قابل
توجه است. در سبک هندی موتیفها به لحاظ بسامد تشخص یافته اند. « خاکستر و آیینه»
از جمله تکرارهایی است که در شعر صائب دیده میشود. هدف این مقاله بررسی ویژگیهای
این تکرارها و مفاهیم و مضامین مندرج در آن و بیان نوآوریهای صائب در این زمینه
است .

روش پژوهش: این پژوهش با روش اسنادی و رویکردی تحلیلی به بررسی پنجاه بیت از
غزلیات دیوان صائب که در آن به نحوه زدودن زنگار آیینه های فلزی در گذشته اشاره شده و در آن خاکستر و
آیینه با هم آمده اند، پرداخته است.

یافته ها: در این ابیات تشبیه تمثیل،
اسلوب معادله و ارسال المثل دیده میشود. در برخی موارد نیز تنها از باهم
آیی خاکستر و آیینه و نوآوریهای دیگری استفاده کرده و به طور مستقیم اشاره ای به
این شیوه زنگارزدایی ندارد.

نتیجه گیری :صائب در ضمن این ابیات همسو با نگاه عارفان معتقد است حقیقت در درون
خود ماست و ما باید با صیقل دل زمینه فهم و درک آن را فراهم آوریم. برای این کار
لازم است از آرزوهای دور و دراز پرهیز کنیم، تواضع و فروتنی را پیشه خود
سازیم و از سختیها نهراسیم توصیه به عبادت
و تقوا و عاشقانه زیستن از مواردی است که در این ابیات وجود دارد. تعابیر
متناقضنما گاه در این موارد مشاهده میشودکه نشان از نگاه آشنازدایانه وی دارد و
نمونه ای از تلاش صائب برای بیرون آمدن از سلطه سنتهای ادبی و در عین حال پایبندی
به آنهاست.
%U https://bahareadab.com/article_id/1903