%0 Journal Article
%T طبقه بندی موضوعی ادبیات منظوم عامۀ ایران
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Mokhadderh Rajabikia
%A Fatemeh Mohseni Gardkohi
%A Fatemeh Heydari
%D 2025
%\ 2025/05/25
%N 114
%V 18
%P 201-229
%K Folk Literature
%K  Thematic Classification
%K  Oral Poetry and Prose
%X پیشینه
و هدف: ادبیات منظوم و منثور عامه ایران
آینه یی از باورها، آیینها و تجربه های جمعی مردم است که در طی نسلها به صورت
شفاهی انتقال یافته است. با وجود گستردگی این آثار، تاکنون طبقه بندی جامع و
منسجمی برای آنها ارائه نشده است. هدف پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی موضوعی برای طبقه بندی
ادبیات عامه ایران و روشن ساختن تنوع و کارکردهای اجتماعی ـ فرهنگی آن است.

روش
تحقیق: در این پژوهش که با رویکرد توصیفی ـ
تحلیلی بر اساس منابع کتابخانه یی و میدانی انجام گرفته، ادبیات منظوم عامۀ ایران
بر مبنای مناسبات موضوعی و محتوایی طبقه بندی شده است.

یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد که آثار ادبیات عامه را می‌توان در یازده گروه
اصلی دستهبندی کرد که عبارتند از " : نیایش و ستایش، ادبیات اصناف و
کارآواها، ادب حکمی و تمثیلی، ادب آیینی، سوگسرودهها، سورسرودهها ، عاشقانه ها،
آثار حماسی و پهلوانی، طنز و تَهَکُّم، آثار توصیفی و آثار تعلیمی. این نظام
پیشنهادی، ساماندهی و طبقه بندی نمونه های رنگارنگ ادبیات عامۀ ایران را فارغ از
تنوع چشمگیر زبانی و گویشی، تفاوتهای اجرایی و ساختاری، تعلقات فرهنگی و تاریخی و
قومی و نژادی و منطقه یی و دیگر ویژگیهای محدود کنندۀ آنها، در چهارچوبی واحد اما
جامع و فراگیر ممکن میسازد و هر اثر را ذیل سرفصل ویژۀ خود میگنجاند. 

نتیجه گیری: شیوۀ طبقه بندی موضوعی نه تنها شناسایی، گردآوری ، سازماندهی و
بررسی آثار را تسهیل میکند، بلکه چگونگی ارتباط آنها با زمینههای تاریخی، اجتماعی
و فرهنگی پیدایششان را نیز آشکار میسازد. یافته های این پژوهش نشان میدهد که هر
بخش از این آثار، در پاسخ به نیازهای جامعه در شرایط خاص بوجود آمده و مطالعۀ آنها
میتواند در بازشناسی جامعه، اصناف و طبقات اجتماعی ایران و تحلیل عناصر فرهنگی،
ذوق هنری و میراث معرفتی مردم ما نقش بسزایی داشته باشد.
%U https://bahareadab.com/article_id/1890