امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912720261023Stylistic Analysis of Architectural Elements in the Spatialization of Contemporary Iranian Women's Poetry (Case Study: Simin Behbahani and Zhaleh Esfahani)تحلیل سبکشناسانه عناصر معماری در فضاسازی شعر زنان معاصر ایران (مورد مطالعه: سیمین بهبهانی و ژاله اصفهانی)2144834210.irandoi.2002/bahareadab.2026.8342faپریانریمانیدانشجوی دکتری گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.nop.narimani@iau.ac.irعلیجوان فروزندهگروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.yesmastaliparsa@atu.ac.ir حسنستاری ساربانقلیگروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.nosattari@iaut.ac.irکامرانپاشایی فخریگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.nokamranpashaei@iau.ac.irJournal Article14050304BACKGROUND AND OBJECTIVES: In contemporary Persian poetry, spatial and architectural elements have transcended purely external and superficial descriptions, evolving into a platform for representing existential positions, gendered experiences, and the mindbody connection. This study aims to conduct a stylistic and structural analysis of architectural elements in the poetic space of two prominent contemporary Persian women poets, Simin Behbahani and Zhaleh Esfahani, to explain their distinct patterns in confronting the built environment and embodied space.METHODOLOGY: Utilizing a descriptiveanalytical approach based on a census method (comprehensive registration of 750 spatial units), this study examines and categorizes physical elements in both divans. Interrater reliability was assessed using Cohen"s Kappa, yielding coefficients of 0.62 for Esfahani and 0.54 for Behbahani. Frequency variations were analyzed using the nonparametric Chisquare test.FINDINGS: Statistical analysis of the contingency table containing 12 shared physical families confirmed a highly significant stylistic difference between the spatial patterns of the two poets (Chisquare = 82.75, df = 11, p and lt; 0.001, Cramér"s V = 0.33). Behbahani’s urban ghazals, grounded in objective immediacy and everyday experiences, show a strong orientation toward domestic spaces and elements of opening and closure (doors, windows, and walls). Conversely, Esfahani’s exile poetry, characterized by a high frequency of castles, bastions, and public spaces, serves the nostalgic reconstruction of the homeland and the expression of displacement. CONCLUSION: Architectural elements in the poetry of these two writers reflect "embodied space" and the gendered dynamics of their environments. Behbahani transforms space into an instrument of resistance and social action by resolving the inner و outer dichotomy through dynamic imagination. Meanwhile, Esfahani utilizes the built environment as a skeletal architecture and kinetic ductus to reclaim a lost sense of place in exile.زمینه و هدف: فضا و عناصر کالبدی در شعر معاصر فارسی از توصیف ظاهری و بیرونی فراتر رفته و به بستری برای بازنمایی موقعیت وجودی، تجربه های جنسیتی و پیوند ذهن و عین تبدیل شده اند. پژوهش حاضر باهدف واکاوی سبکشناسانه و تحلیل ساختاری عناصر معماری در فضاسازی شعری دو شاعر زن معاصر، سیمین بهبهانی و ژاله اصفهانی، به دنبال تبیین الگوهای متمایز این دو شاعر در مواجهه با کالبد مصنوع و تجسم فضایی تن است.روشها: این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیلی و بر پایه روش تمام‌شماری (سرشماری کامل ۷۵۰ واحد فضایی)، به بررسی و طبقه بندی عناصر کالبدی در دیوانهای دو شاعر پرداخته است. جهت سنجش پایایی کدگذاری از ضریب کاپای کوهن استفاده شد که مقدار آن برای دیوان اصفهانی (۰٫۶۲) و برای بهبهانی (۰٫۵۴) به دست آمد. تفاوتهای بسامدی الگوها نیز از طریق آزمون ناپارامتری کای‌دو تحلیل گردید.یافته ها: تحلیل آماری روی جدول توافقی ۱۲ خانواده کالبدی مشترک، تفاوت سبکشناسانه معناداری را میان الگوهای فضاسازی دو شاعر تأیید کرد (کای‌دو = ۸۲٫۷۵، درجه آزادی برابر ۱۱، مقدار معناداری and lt; ۰٫۰۰۱، وی کرامر = ۰٫۳۳). غزلهای شهری بهبهانی باتکیه بر اکنونی‌ات عینی و تجربه های روزمره، سوگیری شدیدی به سمت فضاهای درون‌بوم و عناصر گشودگی و انسداد (در، پنجره و دیوار) نشان میدهند. در مقابل، شعر هجرت اصفهانی با بسامد بالای عناصری چون قصر، سنگر و فضاهای عمومی، در خدمت بازسازی نوستالژیک وطن و بیان رنج تبعید قرار دارد نتیجه گیری: عناصر معماری در شعر این دو شاعر، بازتابی از بدن‌مندی فضا و مناسبات جنسیتی عرصه زیست است. بهبهانی با حل تقابل درون و بیرون از طریق تخیل پویا، فضا را به ابزار مقاومت و کنش اجتماعی بدل میسازد، درحالی‌که اصفهانی کالبد مصنوع را به مثابه استخوان‌بندی و داکتوس حرکتی برای بازیابی هویت مکانی مفقود در غربت به کار میگیرد.سبکشناسی فضایی, بوطیقای فضا, سیمین بهبهانی, ژاله اصفهانی, عناصر معماری, جنسیت فضا.Spatial Stylistics, Poetics of Space, Simin Behbahani, Zhaleh Esfahani, Architectural Elements, Gendered Space.https://bahareadab.com/downloadPDF/2079.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2079.pdfhttps://bahareadab.com/article/تحلیل سبکشناسانه عناصر معماری در فضاسازی شعر زنان معاصر ایران (مورد مطالعه: سیمین بهبهانی و ژاله اصفهانی)https://bahareadab.com/en/article/Stylistic Analysis of Architectural Elements in the Spatialization of Contemporary Iranian Women's Poetry (Case Study: Simin Behbahani and Zhaleh Esfahani)