امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912620261023From Narration to Participation: A Comparative Analysis of the Way of Representing Mystical Experience in the Sonnets of Hafez and Rumiاز روایت تا مشارکت: تحلیل تطبیقی شیوه بازنمایی تجربه عرفانی در غزلهای حافظ و مولانا177194832110.irandoi.2002/bahareadab.2026.8321faندایانسپژوهشگر پسا دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.no neda.yans.2016@gmail.comفاطمهمدرسیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.yesmodaresi@iau.ir Journal Article14050228BACKGROUND AND OBJECTIVES: Mystical experience is one of the most fundamental themes of Persian sonnets, and in the poetry of Hafez and Rumi, in addition to the spiritual content, it is also reflected in the structure of the narrative, the manner of expression, and the type of communication with the audience. Both poets take mystical experience beyond the level of reporting an internal event; however, they have significant differences in how they represent and convey it to the audience. The aim of this research is to conduct a comparative analysis of the ways of representing mystical experience in the sonnets of Hafez and Rumi and to examine how the transition from the narration of the experience to the participation of the audience in the process of its perception and interpretation occurs. METHODOLOGY: This research was conducted using a descriptive-analytical method and a comparative approach. FINDINGS: Research Findings: Rumi represents mystical experience more as a dynamic, emotional, and participatory process.Direct address, rapid language movement, repetition, musical passion, and emotional ruptures bring the audience into the space of experience. In contrast, Hafez, by utilizing brevity, ambiguity, polysemy, symbolism, and the combination of romantic, mystical, and social aspects, invites the audience to gradually discover and interpret meaning. Research Results: CONCLUSION: In Rumi’s ghazal, the audience’s participation is more present and emotional, and in Hafez’s ghazal, it is interpretive and reflective. Therefore, both poets transform the mystical experience into a literary and participatory experience, but Rumi achieves this goal through passion and presence, and Hafez through ambiguity and discovery.زمینه و هدف: تجربه عرفانی از بنیادی‌ترین موضوعات غزل فارسی است و در شعر حافظ و مولانا، افزون بر محتوای معنوی، در ساختار روایت، شیوه بیان و نوع ارتباط با مخاطب نیز بازتاب مییابد. هر دو شاعر تجربه عرفانی را از سطح گزارش رویدادی درونی فراتر میبرند؛ بااین‌حال، در چگونگی بازنمایی و انتقال آن به مخاطب، تفاوتهای چشمگیری دارند. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی شیوه های بازنمایی تجربه عرفانی در غزلهای حافظ و مولانا و بررسی چگونگی گذار از روایت تجربه به مشارکت‌دادن مخاطب در فرایند ادراک و تفسیر آن است. روش مطالعه: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی انجام شده است. یافته های پژوهش: مولانا تجربه عرفانی را بیشتر به صورت فرایندی پویا، عاطفی و مشارکت‌جویانه بازنمایی میکند. خطاب مستقیم، حرکت سریع زبان، تکرار، شور موسیقایی و گسستهای عاطفی، مخاطب را در فضای تجربه وارد میسازد. در مقابل، حافظ با بهره گیری از ایجاز، ابهام، چندمعنایی، نمادپردازی و تلفیق ساحتهای عاشقانه، عرفانی و اجتماعی، مخاطب را به کشف و تفسیر تدریجی معنا فرامیخواند. نتایج پژوهش: در غزل مولانا، مشارکت مخاطب بیشتر حضوری و عاطفی و در غزل حافظ، تفسیری و تأملی است. بنابراین، هر دو شاعر تجربه عرفانی را به تجربه ای ادبی و مشارکت‌پذیر تبدیل میکنند، اما مولانا از مسیر شور و حضور و حافظ از راه ابهام و کشف به این هدف میرسند.حافظ, مولانا, تجربه عرفانی, غزل عرفانی, مشارکت مخاطب.Hafez, Rumi, mystical experience, mystical ghazal, audience participation.https://bahareadab.com/downloadPDF/2071.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2071.pdfhttps://bahareadab.com/article/از روایت تا مشارکت: تحلیل تطبیقی شیوه بازنمایی تجربه عرفانی در غزلهای حافظ و مولاناhttps://bahareadab.com/en/article/From Narration to Participation: A Comparative Analysis of the Way of Representing Mystical Experience in the Sonnets of Hafez and Rumi