امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912620261023A Study at the Intellectual Level of Safavid-Period Books. A Case Study: Dramaturgical Analysis of Ambassadorial Ceremonies at the Safavid Court Based on Erving Goffman's Theoryپژوهشی در سطح فکری کتابهای دوره صفویه. بررسی موردی: تحلیل دراماتورژیک تشریفات سفرا در دربار صفوی بر اساس نظریه اروینگ گافمن159176832010.irandoi.2002/bahareadab.2026.8320faفاطمهقلاونداستادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.no f.ghalavand@pnu.ac.ir)Journal Article14050304BACKGROUND AND OBJECTIVES: The ceremonial reception of foreign ambassadors at the Safavid court (1501–1722) represents a key manifestation of royal authority in post-Islamic Iran. These ceremonies, documented in European travelogues and Persian chronicles, were strategic performances designed to project the shah"s absolute sovereignty. Erving Goffman"s dramaturgical model—which examines how power is produced through face-to-face interactions—offers a valuable lens for decoding these rituals. This study aims to provide a dramaturgical analysis of Safavid ambassadorial ceremonies, drawing on both Western travel narratives and indigenous Persian sources. METHODOLOGY: Using an interpretive-analytical approach, this research applies Goffman"s core concepts—including front (setting, appearance, and manner), front stage/back stage distinction, impression management, performance teams, and hidden roles—to primary sources. Data are extracted from the travelogues of Chardin, Olearius, Kaempfer, Figueroa, alongside Persian texts such as Alam-ara-yi Abbasi, Dastur al-Muluk, and Tarikh-i Alfi. Through documentary analysis, the study reconstructs the micro-dynamics of ceremonial encounters. FINDINGS: The analysis shows that Safavid court ceremonies functioned as strategic performances to convince ambassadors of the shah"s grandeur before any dialogue began. The architectural splendor of audience halls (setting), jewel-encrusted garments (appearance), and strict codes of conduct—such as "retreating backward" and "speaking concisely" (manner)—constituted a powerful front. The orchestration of front/back stage divisions, the stage manager"s role (Nazer-e Biyutat), and impression-management tactics—including simultaneous audiences, prolonged waiting periods, and the use of Sufi-Shi"ite ideology—reinforced this symbolic edifice. However, instances of ceremonial violations reveal that when political interests conflicted, performative rules collapsed and gave way to symbolic violence. CONCLUSION: Safavid court ceremonies were not ornamental margins but integral components of Safavid diplomacy. Applying Goffman"s dramaturgical framework to travel accounts offers fresh insights into the "politics of performance" in early modern Iran, demonstrating that power was constructed and reproduced through space, time, movement, objects, and human relationships.زمینه و هدف: تشریفات پذیرش سفرای خارجی در دربار صفوی، یکی از مهمترین جلوه های نمایشِ قدرتِ پادشاهی در ایرانِ عصرِ صفوی است که در سفرنامه های اروپایی و متون اداری-تاریخی فارسی با جزئیات ثبت شده است. نظریه های جامعه شناسیِ کنشِ متقابل، به ویژه نظریۀ نمایشی اروینگ گافمن، با تمرکز بر چگونگی تولید و بازتولید قدرت در تعاملاتِ چهره به چهره، امکان تحلیلِ لایه های پنهانِ تشریفاتِ درباری را فراهم میکنند. هدفِ این پژوهش، تحلیلِ رواییِ تشریفاتِ سفرای خارجی در دربارِ صفوی، با تکیه بر نظریۀ نمایشی گافمن و با تمرکز بر سفرنامه های اروپایی و متونِ اداری-تاریخیِ فارسی است. روش مطالعه: پژوهشِ حاضر با رویکردی تفسیری-تحلیلی و بهره گیری از نظریۀ نمایشیِ گافمن، به تحلیلِ داده هایِ تاریخی پرداخته است. داده ها از سفرنامه های شاردن، اولئاریوس، کمپفر، فیگوئروا و سانسون و متون تاریخی-ادبی این دوره مانند عالم‌آرای عباسی، احسن التواریخ، دستورالملوک و تاریخ الفی استخراج شده اند و با رویکردی تفسیری-تحلیلی و با تکیه بر مفاهیم کلیدی نظریۀ گافمن (پوشش، صحنه/پشت‌صحنه، مدیریتِ تأثیرگذاری، تیم اجرایی و نقشهای پنهان) بررسی شده اند. یافته ها: کتب دورهصفوی، از جمله سفرنامه ها، تشریفات را به مثابۀ «اجراهایی استراتژیک» برای القای پیامهای مختلف از جمله قدرت مطلق شاه ترسیم کرده اند. عناصری چون معماری تالار بارعام، لباسهای جواهرنشان، قواعد حرکتی، تمایز صحنه/پشت‌صحنه، نقش مدیر صحنه (ناظر بیوتات) و راهبردهای مدیریت تأثیرگذاری همچون بارعام همزمان سفرا و انتظار طولانی، همگی «پوشش» قدرتمندی ساخته اند که سفیر را به عظمت شاه معترف می‌ساخته است. موارد نقض تشریفات نیز نشان میدهد که در تعارض منافع سیاسی، قواعد صحنه فرو میریزد و خشونت نمادین جایگزین آن میشود. نتیجه گیری: تشریفات صفوی، نه حاشیه ای تزیینی، بلکه بخشی از متن اصلی دیپلماسی آن دوره بوده است. کاربست نظریۀ گافمن در تحلیل سفرنامه ها، دریچه ای تازه به سوی فهم «سیاستِ نمایشی» در تاریخ ایران میگشاید و نشان میدهد که قدرت از دیرباز، تاکنون در دل فضا، زمان، حرکات، اشیاء و روابط انسانی ساخته و بازتولید میشده ‌است.سفرنامه ها, تشریفات درباری, دراماتورژی, تاریخی, اروینگ گافمنTravelogues, Courtly ceremonies, Historical, dramaturgy, Erving Goffman.https://bahareadab.com/downloadPDF/2070.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2070.pdfhttps://bahareadab.com/article/پژوهشی در سطح فکری کتابهای دوره صفویه. بررسی موردی: تحلیل دراماتورژیک تشریفات سفرا در دربار صفوی بر اساس نظریه اروینگ گافمنhttps://bahareadab.com/en/article/A Study at the Intellectual Level of Safavid-Period Books. A Case Study: Dramaturgical Analysis of Ambassadorial Ceremonies at the Safavid Court Based on Erving Goffman's Theory