امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912620261023From Flat to Round Character: Analysis of Characterization in the Representation of War in Mohammad Rezaei-Rad's Novel "The Hole"از شخصیت مسطح تا شخصیت گِرد: تحلیل شخصیت‌پردازی در بازنمایی جنگ در رمان «حفره» محمد رضایی‌راد2952827810.irandoi.2002/bahareadab.2026.8278faمحمدرضاعلی‌محمدزادهگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.nom.alimohammadzadeh@iau.ac.irپروانهعادل‌زادهگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.yesparvanehadelzadeh@iau.ac.irکامرانپاشایی فخریگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.nokamranpashaei@iau.ac.irJournal Article14050114BACKGROUND AND OBJECTIVES: In recent decades, Iranian war literature has moved away from purely epic and chronicle-like narratives toward representing the human, psychological, and existential consequences of war. Within this approach, characters are not merely agents who drive events forward; rather, they function as focal points for embodying anxiety, fragmented identity, and the effects of trauma. This study examines the role of character and characterization strategies in representing war and psychological injury in Hofreh)The Hole( by Mohammad Rezaei-Rad. Employing two narrative lines—wartime and postwar—and drawing on the mechanisms of crime fiction, the novel provides a framework for exploring stylistic, historical, and psychological layers of the war experience. METHODOLOGY: This research is conducted through an analytical–descriptive approach and is based on scene-centered and character-centered analysis. The data include all major and minor characters in the novel; through descriptive and conceptual coding, dominant patterns of characterization and their narrative functions are extracted and categorized. FINDINGS: The findings indicate that Hofreh, through a non-linear narrative structure and a focus on characters’ subjectivity, relies on indirect characterization techniques, including interior monologue, fragmented speech, meaningful repetitions, and linking external situations to inner turmoil. Moreover, instead of directly describing traits, the narrative “shows” character through actions, speech, thoughts, and the character’s relationship with the surrounding environment, thereby involving the reader in meaning-making. CONCLUSION: By distancing itself from common clichés and avoiding the narrator’s definitive judgments, these strategies broaden interpretive possibilities and construct a multilayered image of war and its aftermath. As a result, the characters take on a more tangible and realistic form, and the text represents traumatic experience not as a report but as a fractured and problematized mode of living.زمینه و هدف: ادبیات جنگ در ایران طی دهه های اخیر از روایت‌های صرفاً حماسی و وقایع‌نگارانه فاصله گرفته و به سوی بازنمایی پیامدهای انسانی، روانی و وجودی جنگ حرکت کرده است. در این رویکرد، شخصیت‌ها فقط عامل پیشبرد رویدادها نیستند، بلکه کانون‌هایی برای تجسم اضطراب، ازهم‌گسیختگی هویت و اثرات تروما به شمار میآیند. این پژوهش کارکرد عنصر شخصیت و شیوه های شخصیت‌پردازی را در بازنمایی جنگ و آسیب‌های روحی در رمان «حفره» اثر محمد رضایی‌راد بررسی میکند. این رمان با دو خط روایی، دوران جنگ و پس از آن و با بهره گیری از سازوکارهای روایت جنایی، بستری برای کاوش در لایه های سبک‌شناختی، تاریخی و روانی تجربه جنگ فراهم میآورد. روش: پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–توصیفی و بر پایه تحلیل متن‌محور انجام شده است. داده های پژوهش از دل رمان «حفره» استخراج شده اند و شامل تمامی شخصیت‌های اصلی و فرعی اثر می‌شوند. معیار انتخاب نمونه های تحلیلی بر سه اصل استوار است: نخست، میزان حضور و کارکرد شخصیت در پیشبرد روایت؛ دوم، نقش شخصیت در بازنمایی پیامدهای روانی و وجودی جنگ؛ و سوم، قابلیت شخصیت برای تحلیل از منظر نظریه های شخصیت‌پردازی مدرن. داده ها از طریق کدگذاری توصیفی و مفهومی در دو مرحله پردازش شده اند: در مرحله اول، صحنه های کلیدی و گفتارهای شخصیت‌ها شناسایی و کدگذاری شدند؛ در مرحله دوم، این کدها در قالب الگوهای غالب شخصیت‌پردازی دسته بندی و با چارچوب نظری پژوهش تطبیق داده شدند. یافته ها: یافته ها نشان میدهد «حفره» با ساختار روایی غیرخطی و تمرکز بر ذهنیت شخصیت‌ها، از شیوه های شخصیت‌پردازی غیرمستقیم بهره میگیرد؛ از جمله تک‌گویی درونی، قطعه قطعه شدن گفتار، تکرارهای معنا‌دار و پیوند دادن موقعیت‌های بیرونی با آشفتگی درونی. همچنین، روایت به جای توصیف مستقیم خصیصه ها، شخصیت را از خلال کنش‌ها، گفتار، افکار و نسبت او با فضای پیرامونی «نشان» میدهد و بدین‌وسیله خواننده را در تولید معنا درگیر میکند. نتیجه گیری: این راهبردها با فاصله گرفتن از کلیشه های رایج و پرهیز از قضاوت‌های قطعی راوی، امکان تأویل را گسترش میدهند و تصویری چندلایه از جنگ و پس از آن میسازند. در نتیجه، شخصیت‌ها ملموس‌تر و واقعی‌تر شکل میگیرند و متن، تجربه تروماتیک را نه به صورت گزارش، بلکه به مثابۀ زیست گسسته و مسئله مند بازنمایی میکند.شخصیت‌پردازی, ادبیات جنگ, رمان «حفره», محمد رضایی‌راد.Characterization, War Literature, "Hofreh" Novel, Mohammad Rezaei-Rad.https://bahareadab.com/downloadPDF/2064.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2064.pdfhttps://bahareadab.com/article/از شخصیت مسطح تا شخصیت گِرد: تحلیل شخصیت‌پردازی در بازنمایی جنگ در رمان «حفره» محمد رضایی‌رادhttps://bahareadab.com/en/article/From Flat to Round Character: Analysis of Characterization in the Representation of War in Mohammad Rezaei-Rad's Novel "The Hole"