امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912520260923Analyzing the Communicative Components of the Intertextuality of the Nafsat al-Masdour based on the Lexical Layerواکاوی مؤلفه های ارتباطی بینامتنیت نفثهالمصدور بر مبنای لایه واژگانی129146826910.irandoi.2002/bahareadab.2026.8269faزهرا اکبرپورگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.yes z.akbarpourbaghaei@iau.ac.irزهرهنورائی‌نیاگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.noz.noorae@iau.ac.irمریمیوزباشیگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.noYouzbashi. maryam@iau.ac.irخدیجهبهرامی‌ رهنماگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.noKh.bahramirahnama@iau.ac.irJournal Article14050118BACKGROUND AND OBJECTIVES: Nafsat al-Masdour is one of the most distinguished works of Persian ornate prose (nathr-e fanni) from the seventh century AH. From a lexical perspective, it maintains extensive connections with both earlier linguistic traditions and later Persian texts. Although numerous studies have examined the historical and literary aspects of this work, its intertextual components at the lexical level have not yet been investigated independently through a data-driven approach. This study aims to identify and explain these intertextual components and to analyze the role of Nafsat al-Masdour in the transmission, reconstruction, innovation, and continuity of lexical elements in Persian texts. METHODOLOGY: This descriptive-analytical study adopts a historical-intertextual approach and is based on the computerized corpus of the Lexicography Group of the Academy of Persian Language and Literature, together with selected textual sources. Lexical items, technical expressions, compounds, and distinctive phrases in Nafsat al-Masdour were extracted and systematically compared with corresponding evidence from earlier and later texts in order to examine their origin, continuity, development, and patterns of intertextual relationships. FINDINGS: The analysis of the data showed that the lexical intertextual relationships in Nafsat al-Masdour can be examined in four categories: influence from earlier texts, lexical innovation, the revival and recreation of words and expressions, and influence on later texts. The findings also showed that some of the words and expressions used in the work had already appeared in earlier Persian texts and continued to be used after Nasawi, some were recreated through structural or semantic modification, and some, within the examined corpus, display unique usage. CONCLUSION: The findings of the study indicate that, at the lexical level, Nafsat al-Masdour played an important role in the transmission, recreation, innovation, and continuation of linguistic elements across Persian texts. While drawing on the lexical heritage of earlier writers, Nasawi contributed to the transmission and development of Persian vocabulary and expressions in later works through innovations in word formation, compound formation, the semantic renewal of certain words, and the revival of a number of linguistic structures. Therefore, in addition to its literary and historical significance, Nafsat al-Masdour constitutes an important source for studies in the history of the Persian language, historical lexicology, and stylistics.هدف‌: نفثه المصدور از برجسته ترین آثار نثر فنی فارسی در قرن هفتم هجری است که از منظر واژگانی، پیوندهای گسترده ای با سنت زبانی پیش از خود و نیز متون پس از خود دارد. با وجود پژوهشهای متعدد دربارۀ جنبه های تاریخی و ادبی این اثر، مؤلفه های ارتباطی بینامتنیت آن در لایۀ واژگانی تاکنون به صورتِ مستقل و داده محور بررسی نشده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین این مؤلفه ها و تحلیل جایگاه نفثه المصدور در انتقال، بازآفرینی، نوآوری و تداوم عناصر واژگانی در متون فارسی انجام شده است. روشها: این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تاریخی ـ بینامتنی، بر پایۀ پیکرۀ رایانه ای گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مطالعۀ منابع منتخب انجام شده است. بدین‌منظور واژه ها، اصطلاحات، ترکیبات و تعبیرات خاص نفثه المصدور استخراج و با شواهد متناظر در متون پیشین و پسین مقابله شد تا پیشینه، تداوم، تحول و نوع روابط بینامتنی آنها بررسی و تحلیل شود. یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد که روابط بینامتنی نفثه المصدور در لایۀ واژگانی را میتوان در چهار بخش بررسی کرد: تأثیرپذیری از متون پیشین، ابداع و نوآوری واژگانی، احیا و بازآفرینی واژه ها و ترکیبات، و تأثیرگذاری بر متون پسین. همچنین بررسی شواهد نشان داد که بخشی از واژه ها و ترکیبات این اثر پیش از نسوی نیز در متون فارسی به کار رفته اند و پس از او نیز استمرار یافته اند، بخشی با تغییر در ساخت یا معنا بازآفرینی شده اند و شماری نیز، در محدودۀ منابع بررسی‌شده، کاربردی منحصربه فرد دارند. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان میدهد نفثه المصدور در لایۀ واژگانی، نقش مهمی در انتقال، بازآفرینی، نوآوری و تداوم عناصر زبانی میان متون فارسی داشته است. نسوی ضمن بهره گیری از میراث واژگانی پیشینیان، با نوآوری در واژه سازی، ترکیب‌سازی، بازمعناسازی برخی واژه ها و احیای شماری از ساختهای زبانی، در انتقال و تحول بخشی از واژه ها و ترکیبهای فارسی در آثار پس از خود نیز نقش داشته است. ازاین‌رو، نفثه المصدور افزون‌بر ارزش ادبی و تاریخی، منبعی مهم برای مطالعات تاریخ زبان فارسی، واژه شناسی تاریخی و سبک‌شناسی به شمار می‌آید.نفثهالمصدور, سبک‌شناسی, نثر فنی, لایه واژگانی, ارتباط, بینامتنیت, مؤلفه های بینامتنی.Nafsat al-Masdour, Stylistics, Technical Prose, Lexical Layer, Communication, Intertextuality, Intertextual Components.https://bahareadab.com/downloadPDF/2054.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2054.pdfhttps://bahareadab.com/article/واکاوی مؤلفه های ارتباطی بینامتنیت نفثهالمصدور بر مبنای لایه واژگانیhttps://bahareadab.com/en/article/Analyzing the Communicative Components of the Intertextuality of the Nafsat al-Masdour based on the Lexical Layer