امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912420260823A comparative study of proverbs in Persian and Kurdish (Middle Kurmanji dialect) from the perspective of Searle's speech actsبررسی تطبیقی ضرب‌المثل در زبانهای فارسی و کردی (گویش کرمانجی میانه) از دیدگاه کنشهای گفتاری سرل153177827210.irandoi.2002/bahareadab.2026.8272faشهیلاحمید محمددانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه صلاح‌الدین، اربیل، عراق.yesShahla.muhamad@epu.edu.iqیوسفشریف سعیداستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پلی‌تکنیک اربیل، دانشکده تکنیکی شقلاوه عراق.noYousif.saeed@su.edu.krdJournal Article14050115BACKGROUND AND OBJECTIVES: Proverbs, as one of the richest elements of oral literature, are considered efficient and dynamic tools for conveying the speaker"s intention and performing linguistic actions in various social contexts, beyond sentences with a fixed and melodious structure. Examining these expressions from a pragmatic perspective can reveal the hidden aspects of the mentality and culture of societies. The present study aims to perform a pragmatic analysis and comparison of proverbs in Persian and the Middle Kurmanji (Sorani) Kurdish dialect based on John Searle"s speech act theory in order to determine the functional pattern of these expressions in the collective wisdom of the two cultures METHODOLOGY: This study was conducted with a descriptive-analytical approach and based on a corpus of 1813 proverbs, including 1190 Persian and 623 Kurdish. The research data were extracted and evaluated and classified quantitatively and qualitatively based on five speech act categories (declarative, persuasive, emotional, warning, and imperative) FINDINGS: The statistical distribution and hierarchy of actions in both languages ​​have a completely identical pattern. The declarative action with the highest frequency (Persian 817 cases and Kurdish 443 cases) is the most frequently used action, which indicates the main and fundamental function of proverbs in describing realities and representing the world. After it, there is the persuasive action, which reflects their educational role and social control. The very low frequency of the imperative action (only 5 cases in Persian and 3 cases in Kurdish) proves that the nature of proverbs is completely impersonal. This surprising alignment in the distribution of actions indicates deep cognitive, cultural commonalities and intellectual roots between the speakers of these two languages; although subtle differences are observed in the metaphors and metaphors used (naturalistic elements in Kurdish and more abstract concepts in Persian) to realize these actions CONCLUSION: The Sorani Kurdish dialect relies more on elements of nature, mountains, and rural life to construct persuasive or declarative actions; while Persian proverbs, due to their historical diversity of urbanization and strong influence from classical literature, often use more abstract or urban metaphors.زمینه و هدف: ضرب‌المثلها بعنوان یکی از غنیترین عناصر ادبیات شفاهی، فراتر از جملاتی با ساختار ثابت و آهنگین، ابزارهایی کارآمد و پویا برای انتقال نیت گوینده و انجام کنشهای زبانی در بافتارهای گوناگون اجتماعی بشمار میروند. بررسی این عبارات از منظر کاربردشناسی میتواند زوایای پنهان ذهنیت و فرهنگ جوامع را آشکار سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کاربردشناختی و مقایسه ضرب‌المثلهای زبان فارسی و گویش کردی کرمانجی میانه (سورانی) بر اساس نظریه کنشهای گفتاری جان سرل انجام شده است تا الگوی کارکردی این عبارات در خرد جمعی دو فرهنگ مشخص گردد. روش: این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی و بر پایه یک پیکره زبانی متشکل از 1813 ضرب‌المثل شامل 1190 مورد فارسی و 623 مورد کردی صورت پذیرفته است. داده های پژوهش استخراج شده و بر اساس پنج مقوله کنش گفتاری (اظهاری، ترغیبی، عاطفی، هشداری و تعهدی) به صورت کمی و کیفی مورد ارزیابی و طبقه بندی قرار گرفتند. یافته های پژوهش: توزیع آماری و سلسله مراتب کنشها در هر دو زبان الگوی کاملاً یکسانی دارد. کنش اظهاری با بالاترین بسامد (فارسی 817 مورد و کردی 443 مورد) پرکاربردترین کنش است که نشان‌دهنده کارکرد اصلی و بنیادین ضرب‌المثلها در توصیف واقعیتها و بازنمایی جهان است. پس از آن، کنش ترغیبی قرار دارد که بازتاب‌دهنده نقش تعلیمی و کنترل اجتماعی آن‌هاست. بسامد بسیار ناچیز کنش تعهدی (تنها 5 مورد فارسی و 3 مورد کردی) ثابت میکند که ماهیت ضرب‌المثلها کاملاً غیرشخصی است. این همسویی شگفت‌انگیز در توزیع کنشها، نشان‌دهنده اشتراکات عمیق شناختی، فرهنگی و هم‌ریشگی فکری میان متکلمان این دو زبان است؛ هرچند تفاوتهای ظریفی در بوم‌وردها و استعاره های به کار رفته (عناصر طبیعت‌گرا در کردی و مفاهیم انتزاعی‌تر در فارسی) جهت تحقق این کنشها مشاهده میشود. نتایج: گویش کردی سورانی برای ساختن کنشهای ترغیبی یا اظهاری، بیشتر وام‌دار عناصر طبیعت، کوهستان و زیست روستایی است؛ در حالی که ضرب‌المثلهای فارسی به دلیل تنوع تاریخی شهرنشینی و تأثیرپذیری شدید از ادبیات کلاسیک، غالباً از استعاره های انتزاعی‌تر یا شهریتر بهره میبرند.کاربردشناسی, نظریه کنشهای گفتاری, جان سرل, ضرب‌المثل, زبان فارسی, زبان کردی (سورانی).Pragmatics, Speech Act Theory, John Searle, Proverbs, Persian Language, Kurdish Language (Sorani)https://bahareadab.com/downloadPDF/2040.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2040.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی تطبیقی ضرب‌المثل در زبانهای فارسی و کردی (گویش کرمانجی میانه) از دیدگاه کنشهای گفتاری سرلhttps://bahareadab.com/en/article/A comparative study of proverbs in Persian and Kurdish (Middle Kurmanji dialect) from the perspective of Searle's speech acts