امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912320260723A Study of mental games in the story of Rostam and Sohrab based on Eric Berne's theoryبررسی بازیهای روانی در داستان رستم و سهراب بر اساس نظریه اریک برن85106826210.irandoi.2002/bahareadab.2026.8262faفاطمهسادات طاهریدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.yesTaheri@kashanu.ac.irفاطمهمانیاندانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.nofatemeh.maniyan00@gmail.comJournal Article14041227BACKGROUND AND OBJECTIVES: Based on Eric Berne"s (1910-1970) theory of "mental games", this article explains why the tragedy of Rostam and Sohrab occurred. The theory of mental games, which is a subset of Berne"s theory of "reciprocal analysis", is a two-layered interaction that, without the supervision of the "adult ego", has a destructive and damaging effect on establishing relationships with others. The "drafts" of life, which are a person"s conscious and unconscious roadmap for advancing life, goals, and human relationships, create and control mental games. In his book of games, Eric Berne mentions 36 games with slang names that his patients have given them in their group psychotherapy sessions. These games play an effective role in distorting human relationships. The story of Rostam and Sohrab, which is more than an epic confrontation, serves as a platform for displaying the patterns of human relationships, the disregard for reason and intuition, and human misunderstanding of existing conditions. It is one of the stories that can be examined based on psychological games. METHODOLOGY: This research will be conducted in a descriptive-analytical manner based on the text of Ferdowsi"s story of Rostam and Sohrab. The authors try to answer the questions of which mental games the characters in the story of Rostam and Sohrab resorted to the most, and what effect did these games have on their fate? Show the most frequently used mental games in the story of Rostam and Sohrab, and explain how these games were effective in determining the fate of the characters in the story. FINDINGS: By studying the story of Rostam and Sohrab through Eric Berne"s theoretical framework of mental games, the authors found that among Berne"s thirty-six mental games, the "Stupid" game has had the most significant impact on the story of Rostam and Sohrab than any other game. The Stupid game originated from the two drafts of "athlete" and "thoughtlessness," and the player of this game is an "immature" person who is desperately seeking to achieve his desires without thinking about the consequences. Due to the network nature of games, related games such as "Let’s You and Him Fight," "Uproar," "Deception," "Kick me," "Corner," and "Now I"ve Got You, You Son of a Bitch," are also seen in this story. Of these, the Stupid, deception, and Uproar games are used more than once in this story. CONCLUSION: The study"s findings indicate that the game of "Stupid" serves as the main plot and driving force behind the development of personal destiny. The dominance of the "athlete" draft that summarizes the path to victory in life only in arm strength, Sohrab"s childish desires, Kikavus"s temper and weak intellectual foundation, along with Rostam"s neglect of recognizing his son, traps these characters in the vortex of this game, which ends with the son"s heartbreaking death at the hands of his father. A psychoanalytic reading of the story of Rostam and Sohrab proves that in this epic, even the most powerful heroes are defeated by stupidity and weak thinking. In this story, Ferdowsi teaches the importance of taking responsibility for one"s actions and thoughts, as well as the value of rationality, by illustrating the devastating consequences of pursuing childish desires and intellectual immaturity.زمینه: مقالۀ حاضر براساس نظریۀ «بازیهای روانی» اریک برن (1910- 1970م.)، به تبیین چرایی وقوع تراژدی رستم و سهراب میپردازد. نظریۀ بازیهای روانی که زیرمجموعۀ نظریۀ «تحلیل رفتار متقابل» برن است، تعاملی دولایه اند که بدون نظارت «من بالغ»، به شکلی مخرب و آسیب زا بر برقراری ارتباط با دیگران اثرمیگذارند. «پیش‌نویس»های زندگی که نقشۀ راه آگاهانه و ناآگاهانۀ آدمی برای پیشبرد زندگی، اهداف و روابط انسانند، پدیدآورنده و کنترل کنندۀ بازیهای روانی اند. اریک برن در کتاب بازیهای خود، از 36 بازی با نامهای عامیانه ای که بیماران وی در جلسات روان درمانی گروهی خود بر آنها نهاده اند، نام میبرد. این بازیها، در مخدوش کردن روابط انسانی، نقش مؤثری دارند. داستان رستم و سهراب که فراتر از یک تقابل حماسی، بستری برای نمایش الگوی روابط انسانی، نادیده انگاری قوۀ عقل و شهود و درک نادرست انسانها از شرایط موجود است، ازجمله داستانهایی است که میتواند براساس بازیهای روانی بررسی شود. روش: این پژوهش به شیوۀ توصیفی- تحلیلی مبتنی بر متن داستان رستم و سهراب فردوسی انجام خواهد شد، نویسندگان میکوشند با پاسخ به این پرسشها که شخصیتهای داستان رستم و سهراب بیشتر به کدام بازیهای روانی متوسل شده اند و این بازیها چه اثری بر سرنوشت آنها نهاده است؟، پرکاربردترین بازیهای روانی داستان رستم و سهراب را کشف کنند و تبیین کنند این بازیها در تعیین سرنوشت شخصیتهای داستان مؤثر بوده اند. یافته ها: نگارندگان با بررسی داستان رستم و سهراب بر اساس چارچوب نظری بازیهای روانی اریک برن دریافتند از بین بازیهای سی وشش گانۀ روانی برن در کتاب بازیهای وی، بازی «ساده لوح»، بیش از دیگر بازیها بر روند داستان رستم و سهراب اثر گذاشته است. بازی ساده لوح از دو پیش نویس «ورزشکار» و «بیفکری» سرچشمه گرفته و بازیگر این بازی، شخصی «نابالغ» است که بدون عاقبت اندیشی به شدّت درپی دستیابی به خواسته های خویش است. به دلیل ماهیت شبکه ای بودن بازیها، بازیهای مرتبط با آن؛ نظیر بازیهای «یالّا تو و او با هم دعوا کنید»، «سرسام»، «فریب»، «یک اردنگی به من بزن»، «قهر»، «حالا گیرت آوردم» هم در این داستان دیده میشوند که از این بین، بازیهای ساده لوح، فریب و سرسام بیش از یک بار در این داستان انجام شده اند. نتایج: یافته های پژوهش حاکی از آن است که بازی «ساده لوح» پیرنگ اصلی و محرک تکوین تقدیر شخصیتهاست، غلبۀ پیش‌نویس «ورزشکار» که مسیر پیروزی در زندگی را فقط در زور بازو خلاصه میکند، امیال کودکانه سهراب، تندمزاجی و بنیان فکری سست کیکاووس به همراه نادیده انگاریهای رستم برای شناخت فرزند، این شخصیتها را در گرداب این بازی گرفتارمیکند که پایان آن مرگ دلخراش فرزند به دست پدر است. خوانش روانکاوانۀ داستان رستم و سهراب اثبات میکند که در این حماسه، حتی قدرتمندترین قهرمانان نیز مغلوب خامی و سست اندیشی میشوند. فردوسی در این داستان، با نمایش پیامدهای ویرانگرِ پیروی از امیال کودکانه و عدم بلوغ فکری، لزوم مسئولیت پذیری در قبال اعمال و اندیشه ها و خردورزی را می آموزد.اریک برن, بازی‌‌های روانی, بازی ساده-لوح, پیش‌نویس‌های زندگی, داستان رستم و سهراب.Eric Bern, Mental Games, "Stupid" game, Drafts of life, Rostam and Sohrab.https://bahareadab.com/downloadPDF/2022.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2022.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی بازیهای روانی در داستان رستم و سهراب بر اساس نظریه اریک برنhttps://bahareadab.com/en/article/A Study of mental games in the story of Rostam and Sohrab based on Eric Berne's theory